Miljoenenontbijt: hervormingen en investeringen nodig voor brede welvaart

Regionale ondernemers, bestuurders en politici bogen zich op de vierde dinsdag van september tijdens het Rijnlandse Miljoenenontbijt over de vraag hoe onze regio economisch sterk kan blijven. De plannen van het Rijk, gepresenteerd op Prinsjesdag, werden daarbij vertaald naar de praktijk van bedrijven. Te gast waren minister Thierry Aartsen, econoom Otto Raspe en ondernemer Rob Postma.

We waren te gast bij Corpus waar om de hoek, op het Leiden Bio Science Park, door onderzoekers gewerkt wordt aan een behandeling die over een aantal jaren levens kan redden. Een paar straten verderop zitten ondernemers die de technologie, software en diensten leveren die dat mede mogelijk maken. ‘Voor mij is dat brede welvaart in de praktijk’, aldus wethouder Wietske Veltman. Haar oproep aan Den Haag is dan ook om hier ruimte voor te geven en hier volop in te investeren.

De onderstroom: wat de cijfers niet direct laten zien

De ochtend ging van start met een economische duiding door Otto Raspe, hoofdeconoom van RaboResearch. Aan de hand van de ijsbergmetafoor liet hij zien dat Nederland weliswaar op het eerste gezicht goed presteert, maar dat onder de waterlijn ontwikkelingen spelen die minstens zo bepalend zijn voor onze toekomstige welvaart: een productiviteitsgroei die al zo’n veertien jaar een vlakke lijn laat zien, een krappe arbeidsmarkt en de vraag of Nederland voldoende blijft innoveren. Ook binnen Nederland lopen de regio’s uiteen, met sterke groeiers als Amsterdam, Utrecht en Eindhoven tegenover regio’s als die rond Tata Steel en Oost-Groningen, die achterblijven. Zijn boodschap aan Den Haag: kijk niet alleen landelijk, maar nadrukkelijker vanuit een regionaal perspectief.

Dat sluit aan bij eerder werk van Raspe. Hij is naast zijn functie bij RaboResearch ook Professor of Practice Brede Welvaart en Regionale Economie aan Tilburg University. In zijn oratie eind vorig jaar betoogde hij dat de economie tegen haar grenzen aanloopt. Groei is volgens hem niet het doel op zich, maar een middel om bredere welvaart te bereiken. Elke regio heeft daarbij eigen vraagstukken die om maatwerk vragen. Ook tijdens het ontbijt benadrukte Raspe dat het naast werk en inkomen evengoed gaat om geluk, sociale contacten en veiligheidsgevoel. Het jaarlijkse onderzoek van RaboResearch laat op die punten een dalende veiligheidsbeleving en woontevredenheid zien. Dit jaar valt vooral de toenemende baanonzekerheid onder jongeren op, mede als gevolg van de opkomst van AI.

Arbeidsmarkt: van regels naar ruimte

Minister van Werk en Participatie Thierry Aartsen ging in op de hervormingen die nodig zijn om meer mensen duurzaam aan het werk te krijgen en te houden. Hij wees erop dat het huidige stelsel op onderdelen te complex is geworden, een spinnenweb, waardoor mensen die willen werken daarin juist worden geremd door regelgeving. Een specifieke doelgroep vormt daarbij statushouders die graag willen werken, maar dit niet mogen. Voor Aartsen ligt de sleutel in keuzes maken, samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven en de bereidheid om echt in beweging te komen. Er zijn volgens de minister stevige sociale hervormingen nodig. Hij beloofde stellig zich in te zetten om werk weer centraal te stellen.

Vanuit de praktijk: Airbus als spiegel voor het mkb

Rob Postma, CEO van Airbus Nederland, sloot af met een kijkje in zijn eigen organisatie. Hij is een grote werkgever in de regio en wil graag meer Airbus in Nederland realiseren en meer oranje in Airbus krijgen. Vanuit de vestiging in Oegstgeest, waar circa tweehonderd mensen werken aan hightech zonnepanelen en onderdelen voor de ruimtevaart, loopt het bedrijf tegen vraagstukken aan die veel Rijnlandse ondernemers zullen herkennen: voldoende gekwalificeerd personeel vinden, ruimte om te investeren en de concurrentiepositie ten opzichte van het buitenland. Zijn oproep daarbij is om te kiezen voor een brede Europese focus. Samenwerking over landsgrenzen is cruciaal voor de spacesector. Als mkb-bedrijf benoemde hij ook de praktische knelpunten waar hij mee te maken heeft: het vinden van huisvesting voor internationale medewerkers die door de expat-regeling nu nog binnen de perken blijft en de beperkte ruimte op het elektriciteitsnet. Dat belemmert uitbreiding. Op de vraag naar AI binnen zijn bedrijf gaf hij aan dat de toepassing daarvan zich nu richt op het automatiseren van administratieve en juridische processen. Binnen een eigen gecontroleerde en veilige omgeving.

Een mooi netwerkmoment

Onder leiding van dagvoorzitter Alex de Vries kwam steeds dezelfde vraag terug: wat is er nodig om bedrijven in de regio te laten investeren en groeien en hoe kunnen ondernemers, overheid en kennisinstellingen daar beter in samenwerken? Tino Meijn, voorzitter van VNO-NCW Rijnland deed daarvoor de oproep om elkaar op te blijven zoeken, te vertrouwen en ervoor te gaan.

Daarnaast bood het Miljoenenontbijt volop ruimte om te netwerken en bestaande contacten aan te halen. Dank aan VNO-NCW en Rabobank voor het samen optrekken en Corpus voor de goede zorgen.