Het team van Aefir Labs

Innovatie

Hoe groeit een idee uit tot een technologie met potentie om een hele industrie te veranderen? In de Key Region Leiden zien we dat steeds vaker gebeuren. Startups beginnen klein, zoeken hun weg, vallen en staan weer op en bouwen ondertussen aan oplossingen met wereldwijde impact.

We spraken hierover met Yordi Beelen, medeoprichter van Aefir Labs. Hij vertelt over zijn ondernemerschap, de weg van startup naar scale-up en de rol van het ecosysteem in die ontwikkeling.

In het kort

  • Aefir Labs werkt aan een van de grootste uitdagingen in de energietransitie: het betaalbaar maken van duurzame vliegtuigbrandstof (SAF).
  • Vanuit zijn achtergrond in de chemische technologie en zijn ervaring aan de TU Delft combineert Yordi zijn inhoudelijke kennis met ondernemerschap in PLNT Leiden, Centrum voor Innovatie en Ondernemerschap.
  • Met Aefir Labs (voorheen Nera Energy) gebruikt hij kunstmatige intelligentie om chemische processen slimmer en efficiënter te maken. Zo wil hij de productie van duurzame vliegtuigbrandstof versnellen en goedkoper maken. Daarmee draagt hij bij aan een schonere luchtvaart op wereldschaal!

Het begint met de vraag: welk probleem los ik op?

Voor Yordi begon het niet met een strak businessplan, maar met een fundamenteel probleem: hoe maak je duurzame vliegtuigbrandstof betaalbaar? “De technologie bestaat al,” vertelt hij. “Alleen is het nu zes tot acht keer zo duur als fossiele kerosine. Dan weet je: hier zit iets wat opgelost móet worden.” Toch voelt dat begin volgens hem allesbehalve als een onderneming. “Je hebt in het begin niet alle antwoorden. Je hebt eigenlijk vooral heel veel vragen. Dat is ook precies wat ondernemen interessant maakt: je bent continu aan het ontdekken.” Die eerste fase vraagt lef, maar ook relativeringsvermogen. “Veel mensen zien ondernemerschap als een groot risico. Maar in deze fase viel dat voor mij wel mee. Ik had geen huis, geen gezin, ik kon mijn huur betalen. Dan is het juist hét moment om het te proberen.”

De eerste realiteit: niet alles wat goed voelt, werkt

Zoals bij veel startups bleek het eerste idee niet het juiste. “We wilden in het begin compacte installaties bouwen waarmee luchthavens zelf hun brandstof konden maken,” zegt Yordi. “Dat idee had alles: impact, schaal, autonomie.” Maar toen kwam de realiteit. “We hebben dat helemaal doorgerekend. En toen bleek: dit gaat gewoon niet. De brandstof die uit deze fabrieken komt wordt onbetaalbaar.”

Dat moment, waarop een idee waar je in gelooft niet haalbaar blijkt, is volgens hem een van de zwaarste fases in ondernemerschap. “Je raakt gehecht aan zo’n plan. Dus loslaten is niet alleen rationeel, maar ook emotioneel. We hebben daar echt stevige discussies over gehad binnen het team.” Toch zit daar ook de kern van groei. “Uiteindelijk moet je eerlijk zijn. Wat is het echte probleem dat je oplost? Voor ons bleek dat niet het bouwen van fabrieken, maar het verbeteren van de chemie daarachter.”

Wat vaak onderschat wordt, is hoe grillig het pad van een startup is. “Van buiten lijkt het soms alsof bedrijven een duidelijk plan volgen,” zegt Yordi. “Maar in de praktijk ben je constant aan het bijsturen.”

Focus vinden: van idee naar richting

Na dit inzicht verschoof de focus volledig. “Wij zijn ons gaan richten op katalysatoren, de materialen die chemische reacties mogelijk maken. Als je die efficiënter maakt, heeft dat effect op de hele keten.” Wat hun aanpak bijzonder maakt, is de combinatie met AI. “We testen veel tegelijk, en gebruiken AI om te voorspellen wat werkt. Maar wat wij anders doen: we gebruiken juist ook alle experimenten die níét werken. In de wetenschap publiceert iedereen alleen successen. Maar als je wilt versnellen, moet je ook durven leren van alles wat mislukt.” Het principe, waarde halen uit wat eerst nutteloos lijkt, ziet hij breder terug in ondernemerschap. “Je faalt continu. Maar uiteindelijk zijn dat de momenten die je vooruitbrengen.”

Ondernemen is geen rechte lijn

Wat vaak onderschat wordt, is hoe grillig het pad van een startup is. “Van buiten lijkt het soms alsof bedrijven een duidelijk plan volgen,” zegt Yordi. “Maar in de praktijk ben je constant aan het bijsturen.” Die dynamiek vraagt om een specifieke mindset. “Je moet enerzijds ergens in geloven, maar tegelijkertijd flexibel blijven. Dat is soms een spanningsveld. Wanneer hou je vast, en wanneer laat je los?” Volgens hem helpt het om altijd terug te gaan naar de kern: “Wat is het probleem dat je oplost? Zolang je dat scherp hebt, kun je je strategie aanpassen zonder je richting te verliezen.”

Wat helpt om door te bouwen

In de groei van Aefir Labs ziet Yordi een aantal factoren die bepalend zijn. “Allereerst: focus. Je kunt niet alles tegelijk doen. Zeker in het begin moet je keuzes maken, en die ook durven te maken.” Daarnaast speelt een slimme groeistrategie een rol. “Wij werken met twee sporen: aan de ene kant doen we consultancy, zodat we inkomsten hebben en een netwerk opbouwen. Aan de andere kant investeren we in onze eigen technologie en IP.” Die aanpak zorgt voor balans. “Het geeft je ruimte. Je hoeft niet meteen afhankelijk te zijn van grote investeerders, maar kunt wel bouwen aan iets wat op termijn groot kan worden.”

Energie en motivatie: waarom je het doet

Wat hem persoonlijk drijft, zit niet alleen in de technologie. “Voor mij gaat het ook om impact. Je werkt aan iets wat echt verschil kan maken. Dat geeft energie.” Die motivatie is nodig, want de weg is lang en onzeker. “Er zijn genoeg momenten waarop het tegenzit. Dan helpt het als je weet waarom je het doet.” Hij benadrukt dat passie niet betekent dat alles makkelijk is. “Het werk dat we doen is betekenisvol. En dat maakt dat je doorgaat, ook als je nog niet weet waar het schip strandt.”

Aefir Labs - PLNT Leiden

De volgende stap: van startup naar scale-up

De grootste uitdaging ligt volgens hem nog voor hen. “Een idee hebben is één ding. Maar het schalen ervan, dat is echt een andere fase.” Zeker in de chemische industrie is dat complex. “Je hebt te maken met hoge investeringen, regelgeving, en grote industriële partners. Zelfs een kleine pilot kost al snel miljoenen.” Wat is er nodig om die stap te maken? “Kapitaal natuurlijk, maar ook partners die bereid zijn om mee te bewegen. En timing, je moet op het juiste moment klaar zijn. Je bouwt vertrouwen op. Eerst met kleine projecten, daarna groter. Tot je op een punt komt dat je echt impact kunt maken.”

Het ecosysteem: waarom omgeving ertoe doet

Een belangrijk onderdeel van hun reis speelt zich af in de Key Region Leiden. “We zitten met ons kantoor bij PLNT,” vertelt Yordi. “Dat is niet omdat we per se in die sector zitten, maar omdat het een plek is waar je andere ondernemers ontmoet.” Die omgeving blijkt waardevol. “Je komt daar mensen tegen die met dezelfde dingen bezig zijn: financiering, IP, groei. Dat helpt enorm.” Tegelijkertijd ligt hun technische werk in Delft. “Daar hebben we de faciliteiten die we nodig hebben. Het mooie is dat die combinatie juist werkt.” Volgens hem is dat typerend voor de regio. “De regio is geen geïsoleerde plek, maar een netwerk. Leiden, Delft, Rotterdam. Alles hangt met elkaar samen.”

Crossovers: innovatie zit tussen sectoren

De toekomst van innovatie ziet hij vooral ontstaan op de grenzen tussen disciplines. “Wij zitten op het snijvlak van chemie en AI. Dat maakt het interessant, maar ook uitdagend.” Die combinatie vraagt om nieuw soort talent. “Je hebt mensen nodig die meerdere werelden begrijpen. Dat is niet makkelijk te vinden.” Juist daar ziet hij kansen in de Key Region Leiden. “Met universiteiten en het Bio Science Park heb je hier enorm veel kennis. De uitdaging is om die beter te verbinden.” Volgens hem ligt daar een sleutel voor de toekomst. “De grootste innovaties ontstaan niet binnen één sector, maar ertussen.”

Talent: bouwen aan een team

Een van de grootste bottlenecks in hun groei is het vinden van de juiste mensen. “Je zoekt geen standaardprofielen. Je zoekt mensen die nieuwsgierig zijn en bereid zijn om buiten hun vakgebied te kijken.” Hij ziet het team als fundament voor alles wat komt. “Technologie kun je ontwikkelen, maar een goed team is wat het verschil maakt.” Daarbij speelt de regio opnieuw een rol. “Het talent is er. Maar je moet het weten te vinden en te verbinden.”

Blik vooruit: van idee naar concreet bouwen

Als hij vooruitkijkt, denkt Yordi niet alleen in termen van groei, maar in termen van impact. “Binnen een paar jaar willen we partijen helpen om hun processen te verduurzamen. Dat is een concrete stap.” Maar daarachter zit een grotere ambitie. “Stiekem lijkt het me geweldig om ooit een eigen fabriek te bouwen. Dat is echt een moonshot. Van een berekening naar iets fysieks dat echt draait, dat lijkt me fantastisch.”

From sparks to impact

Wat dit verhaal laat zien, is hoe iets kleins kan uitgroeien tot iets groots. Een idee dat niet werkt, leidt tot een nieuw inzicht. Een experiment dat mislukt, versnelt de volgende stap. Een ontmoeting in een ecosysteem opent een nieuwe deur. “Je begint klein,” zegt Yordi. “Maar als je met veel motivatie, kennis en inzichten de juiste stappen zet, kan het snel groeien.”

Dit is het tweede interview in de reeks From sparks to impact, waarin innovatieve ondernemers uit de Key Region Leiden aan het woord komen. De interviews komen tot stand in samenwerking met PLNT Leiden. Lees ook het interview met QuantaMap.

QuantaMap bestudeert het mechanisme achter falende quantumchips

Onderzoek, onderwijs en innovatie zijn in onze regio volop aanwezig. Toch weten deze werelden elkaar nog niet altijd vanzelfsprekend te vinden. Om daar verandering in te brengen, organiseerden Key Region Leiden en Heineken een eerste gezamenlijke werksessie. Het doel: vanuit concrete vragen uit de praktijk onderzoeken hoe overheid, onderwijs en ondernemers elkaar beter kunnen versterken.

Tijdens de bijeenkomst stonden drie thema’s centraal: onbemande systemen, onderwijs en vakpersoneel van de toekomst en een gezamenlijke researchagenda. In verschillende werksessies brachten deelnemers bestaande initiatieven, gezamenlijke ambities en nieuwe kansen voor samenwerking in kaart.

Technologie krijgt pas waarde in de praktijk

De regio beschikt over veel kennis op het gebied van onder meer digital twins, robotica en autonome systemen. De uitdaging is niet zozeer de technologie zelf, maar hoe bedrijven sneller toegang krijgen tot testomgevingen, expertise en samenwerkingspartners. De vervolgstap is inmiddels gezet: Heineken en Unmanned Valley onderzoeken gezamenlijk waar verdere samenwerking mogelijk is.

Werksessie Heineken - Key Region Leiden

Blijven leren als sleutel voor de arbeidsmarkt

Ook de arbeidsmarkt kwam uitgebreid aan bod. De deelnemers waren het erover eens dat de oplossing voor personeelstekorten verder gaat dan alleen meer instroom. Organisaties moeten zich ontwikkelen tot plekken waar medewerkers zich continu blijven ontwikkelen. mboRijnland en Heineken gaan de komende periode verder verkennen hoe opleidingen en praktijkvragen beter op elkaar kunnen aansluiten en hoe de instroom richting technische en innovatieve beroepen kan worden versterkt.

Samen werken aan regionale opgaven

De sessie onderstreepte ook het belang van een gezamenlijke regionale researchagenda. Door maatschappelijke vraagstukken centraal te stellen (zoals gezondheid en brede welvaart) kunnen bedrijven, onderwijs en overheid hun kennis beter bundelen en sneller tot impact komen.

Daarom organiseert Key Region Leiden binnenkort een vervolgbijeenkomst met onder meer Universiteit Leiden, Hogeschool Leiden, mboRijnland en regionale bedrijven. Doel: gezamenlijk een concreet vraagstuk kiezen en daar direct mee aan de slag gaan.

De bijeenkomst bij Heineken liet zien dat de ingrediënten voor een sterk innovatie-ecosysteem in de regio volop aanwezig zijn. Met de vervolgstappen zetten we dit om naar concrete resultaten. Wil je op de hoogte blijven? Abonneer je dan op onze nieuwsbrief.

Nieuwsbrief

Werksessie Heineken - Key Region Leiden

QuantaMap ontwikkelt meetinstrumenten waarmee fabrikanten van quantumchips kunnen zien wat er op nanoschaal misgaat in quantumchips. Dat is cruciaal om quantumtechnologie van lab naar industrie te brengen. In BioPartner 4 in Leiden ontmoeten we Johannes Jobst, CEO en founder van QuantaMap, voor een interview.

Waarom ben je in deze regio gaan ondernemen?

‘Het was geen strategische keuze, maar een logische,’ zegt Jobst. ‘We zijn een spin-off van de Universiteit Leiden. De technologie is hier ontwikkeld, dus hier starten lag voor de hand.’ Die keuze blijkt uitstekend: via BioPartner en de Quantum-incubator van QDNL beschikt het bedrijf over goed uitgeruste, schaalbare werkruimten en hebben ze toegang tot de nanofabrication cleanroom en engineering workshop van de Universiteit Leiden.

Daarnaast is de locatie centraal en goed verbonden met de regio. ‘Wat deze regio uniek maakt, is hoe compact alles is. Delft ligt op twintig minuten afstand en daar zitten voor ons veel relevante stakeholders. Vanuit mijn Duitse perspectief is dat één stad. Die nabijheid zorgt voor snelle samenwerking en een open cultuur’.

‘Je zoekt elkaar makkelijk op, wat essentieel is als je snel wilt vernieuwen en opschalen. Iedereen is open en bereid om samen te werken.’

Wat doen jullie precies?

‘Vergelijk het met de klassieke chipindustrie. Daar controleer je tijdens de productie continu wat er gebeurt. Zonder die checks zou maar zo’n 40% van de chips werken. Bij quantumchips bestaan die tools voor monitoring nog niet.’ Het gevolg is groot: ‘Soms werkt maar 10 tot 20% van de chips, terwijl ze miljoenen kosten.’

QuantaMap brengt daar verandering in. ‘Wij meten de werking van chips bij minder dan 1 Kelvin, dat is –272 graden Celsius, bijna het absolute nulpunt. We zien niet alleen hoe een chip eruitziet, maar ook hoe hij zich gedraagt.’ Hij laat het resultaat trots zien. Je ziet elektrische stromen letterlijk om defecten heen buigen.

‘Onze technologie maakt defecten in quantumchips zichtbaar. Dat is volledig nieuw én hard nodig. We gaan eindelijk het mechanisme begrijpen waarom quantumchips falen’

Wist je dat?

  • Quantumchips worden getest bij ongeveer –272 °C: een van de koudste omstandigheden in het universum, net boven het absolute nulpunt. Juist daar worden quantum-effecten zichtbaar.
  • Deze extreme kou heeft ook een link met Leiden: natuurkundige Heike Kamerlingh Onnes bereikte hier al in 1908 temperaturen van ongeveer –269 °C en legde daarmee de basis voor ontdekkingen zoals supergeleiding. Leiden blijft zo verbonden met de koudste experimenten ter wereld.

Welke hobbels kwam je tegen bij de start?

‘Geld is altijd een factor, maar techniek misschien nog wel meer. Hardware laat zich niet forceren. Een cryostaat (een koelkast die tot 1 Kelvin kan koelen) heeft gewoon een levertijd van ongeveer zes maanden. Meer geld verandert daar niets aan.’

Ook organisatorisch was het pionieren. ‘We moesten afspraken maken over intellectueel eigendom (IP) met de universiteit. Dat duurde langer dan verwacht, omdat dit type spin-off hier nog relatief nieuw was. Gelukkig hebben we die hobbel samen met het tech transfer office van de universiteit genomen.’

Wat brengt het netwerk en wat mis je?

‘Het netwerk is sterk. Iedereen helpt elkaar, ook praktisch. We werken bijvoorbeeld nauw samen met QuantWare in Delft. We gebruiken hun chips om beter te begrijpen waar prestaties verloren gaan. Die directe feedback versnelt de verbetering van onze technologie en geeft een voorsprong in de wereldmarkt.’ Daarnaast werkt QuantaMap samen met partijen als TNO in consortia. Door kennis en infrastructuur te combineren, wordt de stap van onderzoek naar toepassing versneld. Jobst ziet ook kansen in een sterkere koppeling met de life sciences-sector in Leiden.

‘Quantum kan helpen om moleculen te simuleren en medicijnontwikkeling te versnellen.’

Hoe blijf je wendbaar als ondernemer?

‘Door focus en slimme keuzes. Dat hebben we geleerd tijdens het Venture Academy-programma van PLNT Leiden. Dat was heel waardevol.’ QuantaMap groeide bewust met subsidies en leningen. ‘Zo hielden we controle en flexibiliteit. Tegelijk kun je niet alles tegelijk doen. Je moet kiezen en specialiseren. Wij focussen op diagnostiek. Dat is onze rol, en daar willen we in uitblinken.’

Waar zie je kansen voor kruisbestuiving?

‘Die zijn er meer dan je denkt. De technologie wordt ook verkend in ruimtevaart en defensie. De onderliggende fysica is hetzelfde, waardoor doorontwikkeling naar andere toepassingen logisch is. We moeten elkaar vaker opzoeken.’

En quantum life sciences in Leiden?

‘Dat is een enorme kans. Maar iemand moet die brug echt bouwen. Daarvoor zijn toepassingen en integratie nodig. De sector is sterk gespecialiseerd, iedereen focust op een deel, maar er ontbreekt nog een partij die het geheel samenbrengt of toepassingen ontwikkelt.’

Hoe ziet jouw ideale werkomgeving eruit?

‘Flexibel en schaalbaar. Als we morgen een extra lab nodig hebben, moet dat kunnen. Maar uiteindelijk draait het om mensen. Een sterk team en een goede sfeer maken het verschil.’

Wat raad je andere ondernemers aan?

‘Gewoon beginnen.’ Nederland biedt volgens Jobst een goede basis: ‘Er is kapitaal, een netwerk en bereidheid om te helpen.’

Zijn belangrijkste advies: ‘Praat met mensen die het al gedaan hebben. Dat versnelt alles.’

Dit interview kwam tot stand in samenwerking met PLNT Leiden.

Quantum life sciences

VOLGEBOEKT: Het maximaal aantal deelnemers is bereikt.

Het event is volgeboekt. Het is niet meer mogelijk om je aan te melden. Wil je op de hoogte blijven en de terugblik ontvangen? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief onder deze pagina of stuur een mail naar info@keyregionleiden.nl o.v.v. Zakendoen met Defensie.

Op 18 juni organiseren VNO-NCW RijnlandKey Region Leiden en Rabobank gezamenlijk de Defensie TopZakendoen met Defensie – Sterk, slim en samen. Onder leiding van dagvoorzitter Alex de Vries, crisisadviseur en oud-journalist, verkennen we de kansen die ontstaan door de snel veranderende geopolitieke situatie en de groei van het defensiebudget. Deze ontwikkelingen bieden ondernemers nieuwe mogelijkheden om met innovatieve oplossingen (dualuse) bij te dragen aan veiligheid, weerbaarheid en economische groei.

Onze regio heeft hierbij een sterke uitgangspositie, waar innovatiekracht samenkomt met het toenemende belang van de defensie- en veiligheidssector. Tijdens de bijeenkomst bespreken we hoe ondernemers deze kansen kunnen benutten en hoe de samenwerking tussen bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid verder kan worden versterkt.

Je krijgt inzicht in de strategische prioriteiten van Defensie, ontdekt hoe je innovaties kunt toepassen en ontmoet relevante netwerkpartners uit de regio.

Programma

14.30 uur Inloop
15.00 uur Welkomstwoord en opening
Dagvoorzitter Alex de Vries
Opening en welkom door Tino Meijn, voorzitter VNO-NCW Rijnland
Korte toelichting over Unmanned Valley door Theo de Vries, directeur
15.15 uur Yorick Cramer, Rabobank-sectormanager Industrie en Defensie
15.35 uur Siete Hamminga, CEO Robin Radar
16.00 uur Hugo Leyte, Hoofd ODIN (Orchestrating Defence Innovation) en Christine Foekens, Programmamanager Nationaal Programma Defensie Industrie en Innovatie, beiden vanuit het Ministerie van Defensie
16.30 uur Gelegenheid voor vragen
16.40 uur Pauze
17.00 uur Break-out sessies
17.45 uur Korte samenvatting break-out sessies
18.00 uur Netwerkborrel
19.00 uur Einde

 

Toelichting op hoofdprogramma

De gastsprekers: Hugo Leyte, Christine Foekens, Siete Hamminga, Rob Postma, Yorick Cramer.

Zakendoen met Defensie Hugo Leyte, ODIN

Hugo zal inzicht geven in hoe Defensie de samenwerking met de markt probeert te versterken en daarmee de innovatiecycli nu en in oorlogstijd wil verkorten. Zelf was hij 8 jaar militair tot hij door een ongeluk een ander pad moest kiezen. Na verschillende successen waaronder het opzetten van PROJAXION, dat e-commerce oplossingen biedt, keert hij in 2019 terug naar Defensie. Hier leidt hij nu de afdeling die een publiek private samenwerking beheert waarbij op regionaal en nationaal niveau Defensie, het Ministerie van EZK, ROM’s, provincies en bedrijfsleven samen optrekken in het dual-use innovatiedomein.

Zakendoen met Defensie Christine Foeke

Christine Foekens is programmanager van het nieuwe Nationale Programma Defensie-Industrie en Innovatie. Zij zal de werking en inrichting van dit programma toelichten. Ze werkt drie jaar bij het Ministerie van Defensie bij de Beleidsdirectie Industrie en Innovatie. Hiervoor heeft ze 8,5 jaar voor de Provincie Zuid-Holland gewerkt als teammanager Kennis en Innovatiebeleid.

Zakendoen met Defensie Siete Hamminga

Siete Hamminga is de CEO en oprichter van Robin Radar Systems, een technologische koploper op het gebied van radars voor kleine objecten op korte afstand, zoals vogels en drones. Hij behaalde zijn Master of Science aan de Universiteit van Twente en rondde zijn studie af in Silicon Valley. Daarna richtte hij diverse hightechbedrijven op, voordat hij in 2010 de radartechnologie van TNO verzelfstandigde tot het commerciële bedrijf Robin Radar.Onder zijn leiding verschoof de focus van Robin Radar van het voorkomen van aanvaringen met vogels op luchthavens zoals Schiphol, naar de bescherming tegen drones binnen defensie en beveiliging. Als winnaar van verschillende prestigieuze ondernemersprijzen, hij won de Martin Schröder Ondernemersprijs namens het Nederlands Lucht- en Ruimtevaart Fonds, heeft Hamminga het bedrijf laten groeien naar meer dan 250 medewerkers en een omzet van ruim €100 miljoen.Gedreven door het veranderende landschap van defensie en veiligheid, heeft hij onlangs de Leergang Leiderschap in Nationale Veiligheid (LNV) afgerond. Hij is de auteur van Beyond the Hype, bestuurslid bij de NIVD en lid van de Strategische Adviesraad van TNO Industrie.

Zakendoen met Defensie Yorick Kramer

Door geopolitieke spanningen groeit de urgentie om Europa weerbaarder te maken. Dit leidt tot een sterke toename in defensie-uitgaven, ook in Nederland. Voor ondernemers in de industrie ontstaan hierdoor nieuwe kansen én uitdagingen. Steeds meer bedrijven worden direct of indirect betrokken bij deze ontwikkeling. Wat betekent dit voor uw onderneming? In mijn rol als Sectormanager Industrie & Defensie bij Rabobank deel ik mijn kennis en netwerk met zowel klanten als collega’s en draag medeverantwoordelijkheid voor het beleid dat Rabobank voert ten aanzien van de defensie-industrie. Namens Rabobank ben ik actief binnen Defport en de Expertcommissie Defensie van VNO-NCW. Ook vervul ik de rol van voorzitter van de werkgroep Defensie van de NVB. Tijdens de sessie neem ik de deelnemers mee in mijn visie op de defensie-industrie en bespreek de recente ontwikkelingen binnen Rabobank op dit gebied. Onderwerpen die aan bod komen:

  • De strategische koers van Defensie en welke kansen dit biedt dit voor jouw bedrijf;
  • Hoe je als bedrijf kunt profiteren van de groei in de defensiesector;
  • Hoe Rabobank-ondernemers ondersteunt bij samenwerking met Defensie;
  • Praktische tips voor ondernemers die willen starten of opschalen in deze sector.

Break-out sessies

LET OP! Eind mei ontvangen alle deelnemers een mail waarin je een voorkeur voor één van de volgende break-out sessies kunt aangeven.

  • Digitale Weerbaarheid & Cyber. Sprekers: Harm Teunis, Cybersecurity Evangelist, ESET en Jamil Sosa, Lead Security Analyst, ESET
    Deze sessie zal gaan over een aantal van de publiek private samenwerkingen waar ESET aan bijdraagt, waarom wij die samenwerkingen zo belangrijk vinden en wat dat heeft bijgedragen aan de digitale veiligheid van Nederland en ver daarbuiten. We zullen daarbij in zoomen op een aantal cases.

Zakendoen met DefensieZakendoen met Defensie

  • Producten & Diensten (dual use): Jos Maccabiani, senior business developer InnovationQuarter
    Hoe breng je dual‑use innovaties van concept naar een eerste commerciële toepassing bij Defensie? In deze sessie bespreken we welke routes realistisch zijn en hoe je als bedrijf versnelt richting financiering, pilots, opdrachten en omzet.

Zakendoen met Defensie

  • Medewerkers & De Reservist: Renée Uiterwijk en Martijn van Galen, adviseurs AReS (Reservist en Samenleving)
    Hoe kunnen ondernemers bijdragen aan een weerbaar Nederland én tegelijk investeren in sterke medewerkers? Tijdens deze sessie laten AReS-sprekers Renée Uiterwijk en Martijn van Galen zien welke rol reservisten spelen binnen Defensie en wat dit betekent voor werkgevers in de praktijk. We bespreken de kansen, regelingen en samenwerking tussen bedrijfsleven en Defensie, ondersteund door concrete voorbeelden uit de praktijk. Een inspirerende sessie voor ondernemers en HR-professionals die willen bijdragen aan “sterk, slim en samen”.

Renée UiterwijkZakendoen met Defensie

Aanmelden

Het event is volgeboekt! Wil je op de hoogte blijven en de terugblik ontvangen? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief onder deze pagina of stuur een mail naar info@keyregionleiden.nl o.v.v. Zakendoen met Defensie.

Creating sensor-based impact

Op 18 juni zijn we te gast bij Unmanned Valley in Valkenburg, gemeente Katwijk (naast de hangar van de musical Soldaat van Oranje). Dit is Nederlands grootste fieldlab voor drones en autonomous tech op voormalig marinevliegkamp Valkenburg. Hier komen hightech toepassingen letterlijk van de grond.

  • Unmanned Valley, Marinevliegkampweg 356, 2236 ZZ Katwijk aan Zee

Unmanned Valley

 

Ben jij een innovatieve ondernemer? Dan is dit jouw kans! De MKB‑subsidie van provincie Zuid-Holland voor haalbaarheidsstudies naar innovaties gaat binnenkort weer open. Deze MIT-subsidie (MKB Innovatiestimulering Topsectoren) is bestemd voor middelgrote en kleine bedrijven om te onderzoeken of nieuwe ideeën en plannen (innovaties) technisch en economisch haalbaar zijn. Dit jaar is het budget: € 2,7 miljoen!

Waarvoor bestemd?

Met deze subsidie onderzoek je of jouw innovatieve idee écht werkt, technisch én financieel. Denk aan een nieuwe technologie, een slim product of een betere dienst die bijdraagt aan uitdagingen zoals duurzame energie, gezondheid of voedselveiligheid. De provincie Zuid-Holland betaalt mee: tot € 20.000 (of max. 35% van je kosten).

Wie kan het aanvragen?

Ben jij een MKB-ondernemer met een vestiging in Zuid-Holland? Dan kom je mogelijk in aanmerking. Je kunt één aanvraag doen per bedrijf per jaar.

Bij een aanvraag moet je denken aan innovaties die bijdragen aan:
🔋 𝗞𝗹𝗶𝗺𝗮𝗮𝘁 & 𝗘𝗻𝗲𝗿𝗴𝗶𝗲: minder CO₂, meer duurzame energie, energie-efficiëntie.
♻️ 𝗖𝗶𝗿𝗰𝘂𝗹𝗮𝗶𝗿𝗲 𝗘𝗰𝗼𝗻𝗼𝗺𝗶𝗲: grondstofbesparing, hergebruik, recycling, levensduur­verlenging.
🌾 𝗟𝗮𝗻𝗱𝗯𝗼𝘂𝘄, 𝗪𝗮𝘁𝗲𝗿 & 𝗩𝗼𝗲𝗱𝘀𝗲𝗹: biodiversiteit, duurzame teelt, waterbeheer, voedselveiligheid en eiwittransitie.
🏥 𝗚𝗲𝘇𝗼𝗻𝗱𝗵𝗲𝗶𝗱 & 𝗭𝗼𝗿𝗴: preventie, slimme hulpmiddelen, thuiszorg, arbeidsbesparing.
🛡️ 𝗩𝗲𝗶𝗹𝗶𝗴𝗵𝗲𝗶𝗱: cyberweerbaarheid, maritieme innovaties, ruimtevaart, high‑tech operations.
🔧 𝗦𝗹𝗲𝘂𝘁𝗲𝗹𝘁𝗲𝗰𝗵𝗻𝗼𝗹𝗼𝗴𝗶𝗲𝗲𝗻: zoals AI, fotonica, quantum, mechatronica, semiconductors en biotechnologie.

Kortom: innovaties die techniek koppelen aan maatschappelijke opgaven.

Vanaf 7 april

Heb jij ideeën en kun je een steuntje in de rug gebruiken? Bereid je aanvraag dan nu voor. Aanvragen kan vanaf 7 april om 9.00 uur tot en met 15 september 2026. Meer informatie vind je op de website van Provincie Zuid-Holland. Lees ook het toetsingskader.

Per 1 februari 2026 is Els Frankhuijzen gestart in de combinatiefunctie van Programmamanager / Strategisch Adviseur Kennis en Innovatie bij het Leiden Bio Science Park en Key Region Leiden. Hiermee versterken beide organisaties hun slagkracht op het snijvlak van strategie, programmaontwikkeling en samenwerking binnen het regionale kennis- en innovatiesysteem. Haar komst zorgt voor samenhang, tempo en realisatiekracht.

Kennisintensieve omgevingen

Haar natuurwetenschappelijke achtergrond (Milieuhygiëne en Toxicologie, Universiteit Wageningen), aangevuld met een opleiding Bedrijfskunde (Haagse Hogeschool), vormt samen met ruime ervaring in diverse sectoren (waaronder Life Sciences, Engineering, Chemische Industrie en Olie & Gas) een sterke basis voor het bouwen en aansturen van complexe projecten en programma’s. Als natuurlijke verbinder zette zij succesvolle samenwerkingsverbanden op tussen bedrijven, kennisinstellingen en overheden, gericht op gezamenlijke doelen en innovatie.

Efficiëntie, synergie en continue vernieuwing lopen als rode draad door haar loopbaan. In dertig jaar bewoog zij zich soepel tussen strategie, tactiek en uitvoering. Daarbij werkte zij veelvuldig in en met kennisintensieve omgevingen waaronder het Leiden Bio Science Park zelf.

Momentum voor groei en ontwikkeling

De start van Els valt samen met een belangrijk momentum voor het Leiden Bio Science Park en Key Region Leiden. Beide worden nadrukkelijk genoemd in het adviesrapport De route naar toekomstige welvaart van Peter Wennink (december 2025). Het rapport onderstreept dat Nederland zijn toekomstig verdienvermogen moet versterken in een aantal hoogtechnologische domeinen. Life Sciences & Biotechnologie behoort tot de vier strategische sleutelgebieden die essentieel zijn voor brede welvaart, internationale concurrentiekracht en geopolitieke relevantie.

De regio Key Region Leiden speelt hierin een belangrijke rol, met een sterk en internationaal erkend ecosysteem op het gebied van kennis, innovatie en ondernemerschap.

Krachtig ecosysteem

“De erkenning van het Leiden Bio Science Park en Key Region Leiden in rapport Wennink onderstreept de kracht van dit ecosysteem. In deze functie kan ik dit omzetten in concrete impact voor de innovatiecampussen, voor onderwijs en bedrijfsleven,” vertelt Els enthousiast. “Heel mooi ook dat ik nu kan bijdragen aan de regio waar ik al dertig jaar woon”.

Business development

“Met haar ervaring, verbindend vermogen en strategische blik ben ik heel blij dat Els bij ons start. Ze herkent snel kansen op het Leiden Bio Science Park en vertaalt die naar concrete plannen en programma’s op het gebied van kennis en innovatie. Door het ecosysteem gericht bij elkaar te brengen, stimuleert ze nieuwe samenwerkingen waar bedrijven op het park direct van profiteren. Naast business development gaat het om kansen benutten in regionale en (inter)nationale netwerken, zodat funding in onze regio landt,” aldus Esther Peters (directeur Leiden Bio Science Park).

Iedereen profiteert mee

“Er ligt veel werk dat vraagt om een concrete aanpak, juist op het schaalniveau van de regio. Daarom kijken we enorm uit naar de samenwerking met Els. Ze helpt onze innovatieregio verder vooruit door de kennisintensieve en lokale economie met elkaar te verbinden. Zo bouwen we als triple helix samenwerking aan een sterke, toekomstbestendige regio waar iedereen van profiteert,” vult Leonie Hussaarts aan (directeur Key Region Leiden).

Wil je kennismaken of samenwerken? Verbind gerust met Els op LinkedIn.

Het Dagelijks Bestuur van Holland Rijnland is akkoord met onze aanpak voor het onderzoeken van de kennisas Leiden - Katwijk - Noordwijk.

Met het rapport De route naar toekomstige welvaart heeft oud-ASML-topman Peter Wennink de noodklok geluid over het Nederlandse verdienvermogen. Volgens Wennink is het “twee voor twaalf”: zonder grootschalige investeringen en betere randvoorwaarden dreigt Nederland zijn economische en technologische voorsprong te verliezen. Het rapport kreeg brede aandacht in landelijke media en dient als referentiepunt in het debat over innovatie, investeringsklimaat en strategische sectoren. Leiden en met name de Life Sciences en Biotech sector in onze regio krijgt daarbij de nodige aandacht. Belangrijke opdracht voor het nieuwe kabinet. We zetten het nog eens op een rij.

Biotech Nexus

Zowel Wennink zelf als diverse opiniemakers en brancheorganisaties wijzen Leiden aan als kerncluster binnen de nationale biotechstrategie, onder meer via het programma Biotech Nexus. Daarmee komt het Leidse ecosysteem nadrukkelijk in beeld als potentiële groeimotor voor economie, zorg en innovatie en als regio waar nationale ambities en lokale randvoorwaarden samenkomen.

Investeringen en randvoorwaarden

Biotech en Life Sciences zijn volgens Wennink cruciaal voor de betaalbaarheid van de zorg en de voedselzekerheid. Het investeringspotentieel is €37,9 miljard. Volgens topadviseur Wennink moet een toekomstig kabinet inzetten op vier investeringslijnen, waaronder de life sciences en biotechnologie.

In het rapport staan benodigde investeringen van 151 tot 187 miljard, die vooral uit de private sector moeten komen. De overheid moet daarnaast binnen vijf jaar zorgen voor de juiste randvoorwaarden. Denk aan:

  • versimpelde regels en snellere vergunningen
  • voldoende talent,
  • betaalbare en betrouwbare energie
  • sterke fysieke infrastructuur.

Wennink rapport Key Region Leiden

Biotech Nexus als multiplier

Het Leiden Bio Science Park nam met Biotech Nexus een leidende rol voor de hele rode biotechsector in Nederland. Deze sector kan uitgroeien tot een hoeksteen van de Nederlandse economie als de adviezen worden overgenomen. Het project stelt een impuls voor aan de hele ontwikkelingsketen van medische biotech wat kan zorgen voor een BBP-impuls van 1,2 procentpunt met 20.000 nieuwe banen. Dat moet uiteindelijk zorgen voor snellere toegang tot innovaties voor patiënten. Er zijn veel investeringen nodig, maar dit levert ook het nodige op. Het Leiden Bio Science Park stelt namelijk dat elke publieke euro aan investeringen gemiddeld leidt tot 2,5 euro private investering en bijna 2 euro aan extra economische bijdrage.

Andere voorstellen van het plan Biotech Nexus zijn een landelijk systeem van regionale command centra, met als doel betere coördinatie en datadeling in de zorgsector, bio- en procestechnologie voor nieuwe ingrediënten, en een nieuwe generatie beeldgestuurde therapieën.

Jonge bedrijven

Wennink noemde tijdens zijn presentatie Biotech Nexus met naam en toenaam. Daarnaast benoemt Annemiek Verkamman, managing director van Hollandbio, dat Biotech Nexus de groei van jonge bedrijven aanjaagt. Het gaat dan om:

  • het verbeteren van de toegang tot groeikapitaal,
  • het versterken van het benutten van wetenschappelijke kennis,
  • ondersteuning van jonge bedrijven door ervaren ondernemers en investeerders.

Demofabrieken

In Wenninks advies wordt ook nadrukkelijk aandacht besteed aan de rol van biotech in het succes van de agri-food- en biobased sector. Hij pleit onder meer voor:

  • investeringen in opschalingsfaciliteiten en zogenoemde First Of A Kind (FOAK) demofabrieken voor nieuwe ingrediënten,
  • investeringen in nieuwe veredelingstechnieken,
  • investeringen in kunstmatige intelligentie en
  • de verdere ontwikkeling en valorisatie van kennis.

Kansen verzilveren

Om de kansen verder uit te werken voor onze innovatieregio is Els Frankhuijzen gestart in de combinatiefunctie Programmamanager / Strategisch Adviseur Kennis en Innovatie bij Leiden Bio Science Park en Key Region Leiden. Blijf ons volgen om op de hoogte te blijven van haar aanpak.

Lees ook: Minister Bruijn neemt rapport Biotech Nexus in ontvangst.

Biotech Nexus

In Key Region Leiden werken we dagelijks aan innovaties die hun waarde bewijzen in de praktijk. De regio is volop in beweging en vormt een krachtige voedingsbodem voor oplossingen die bijdragen aan de toekomst. Met drie sterke kennisclusters, het Leiden Bio Science Park (biotech), NL Space Campus (space technology & data) en Unmanned Valley (autonomous technology), behoort Key Region Leiden tot de meest innovatieve regio’s van Nederland.

Eerste editie van Pioneers Capital Day

Een mooi voorbeeld hiervan is de eerste editie van Pioneers Capital Day, die op 8 april plaatsvindt bij Unmanned Valley. Dit nieuwe evenement wordt georganiseerd door Unmanned Valley in samenwerking met InnovationQuarter, Rabobank en Hogeschool Rotterdam.

Pioneers Capital Day richt zich op de snelgroeiende markt voor drones, software en autonome technologie. Deze sector staat aan de vooravond van een sterke groei in de komende jaren. Om Nederlandse ambities op het gebied van veiligheid, agritech en logistiek waar te maken, zijn meer investeringsmogelijkheden en een hoger niveau van investor readiness essentieel.

Het programma

Het programma (8 april, 9.00 – 15.00 uur) biedt onder andere:

  • Inspirerende sprekers uit de wereld van technologie en finance;
  • Uitgebreide netwerkmogelijkheden op de unieke testlocatie van Unmanned Valley;
  • Pitchsessies in Dragon’s Den-stijl, met een financiële award voor de beste pitch;
  • Speeddate-sessies voor directe kennismaking met diverse financieringsvormen.

Het evenement is bedoeld voor start-ups en scale-ups, gevestigde bedrijven in de sector en investeerders.

Key Region Leiden is trots op initiatieven als Pioneers Capital Day, die de innovatiekracht van de regio verder versterken. Meer informatie vind je op de kanalen van Unmanned Valley. Interesse? Meld je aan via eventbite.

Meer weten over alles wat er gebeurt bij Unmanned Valley? Bezoek de website of neem contact op via e-mail.

Pioneers capital day op Unmanned Valley

Onze kennisregio biedt volop kansen voor mkb-bedrijven. Dankzij sterke kennisclusters en onderwijsinstellingen is er veel expertise aanwezig, en de regio ontwikkelt zich snel op het gebied van techniek en innovatie. Deze ontwikkelingen bieden mogelijkheden om bedrijven slimmer, duurzamer en concurrerender te maken. De vraag is: hoe kun je daar als ondernemer optimaal gebruik van maken? Key Region Leiden helpt je daarbij. Wij brengen je in contact met een relevant netwerk, zodat je toegang krijgt tot de kennis en samenwerking die jouw bedrijf vooruithelpen. Dit opent nieuwe deuren en zet je regionaal op de kaart. Door versterking van je netwerk in de regio, ben je beter voorbereid op de toekomst. Haak daarom aan. Volg ons op LinkedIn en schrijf je in voor onze nieuwsbrief, dan ben je als eerste op de hoogte van alle ontwikkelingen. 

Van tekentafel naar praktijk 

Innovatie is niet alleen van belang voor grote bedrijven of de top van het mkb. De aanwezigheid van innovatie heeft ook positieve effecten op het brede mkb, de verzorgende economie. Zij fungeren vaak als schanierpunt, want veel mkb-bedrijven zijn de schakel tussen kennis en de mark. Hoe dat werkt? Grote bedrijven en kennisinstellingen ontwikkelen vaak nieuwe technologieën, maar het mkb zorgt voor toepassing, productie, dienstverlening en distributie. Kortom: zonder het mkb komen innovaties vaak niet van de tekentafel naar de praktijk. 

Key Region Leiden is uniek door de diverse kennisclusters en samenwerking met het onderwijs en ondernemers; innovatie is daarbij key! Een van onze drie kennisclusters is Unmanned Valley (UMV), naast de NL Space Campus in Noordwijk en het Leiden Bio Science Park in Leiden, Oegstgeest en in de nabije toekomst Katwijk.

In en outdoor testen

Unmanned Valley (UMV) ligt op de voormalige marinevliegbasis Valkenburg in Katwijk. De aanwezige infrastructuur van landingsbaan en grote hangaars zonder pilaren, is ideaal voor het in- en outdoor testen van drones en autonome voetuigen. Met de aanwezige kennis, opleidingen en bedrijvigheid vormt UMV het hart van de Nederlandse drone- en luchtvaartinnovatie. Het cluster is een goed voorbeeld van hoe samenwerken, aanjagen en integreren een grote bijdrage levert aan de samenleving en dus de regio.

Duurzame teelt dankzij drone- en satellietdata

Drone boven bollenvelden

Praktische toepassingen maken autonomous tech uiterst relevant. Zo kan door het slim inzetten van drones bij de teelt van bloemen en gewassen onderzocht worden of er plantenziektes aanwezig zijn. Precies dit project heeft Unmanned Valley in de regio opgezet. Door het maken van dronebeelden en het analyseren door AI, kan precies bepaald worden welke teelt is aangetast en aandacht nodig heeft van de kweker. Deze werkwijze maakt vroegtijdig ingrijpen heel precies en effectief. Sinds januari 2025 loopt dit project Remote Sensing for Floraculture op Landgoed Tespelduyn in Noordwijkerhout in samenwerking met de Economic Board Duin- en Bollenstreek, Greenport, NL Space Campus, softwarebedrijven en telers.

De betrokkenheid van het Spacecluster en de NL Space Campus richt zich daarbij op het verzamelen en analyseren van downstream data waarmee nog betere voorspellingen tot stand komen. Dit is een mooi voorbeeld van een cross-over tussen beide kennisclusters waarbij AI en/of softwareontwikkeling en space- en dronetechniek elkaar weten te vinden voor een concrete een waardevolle toepassing.

Drones en strandveiligheid

Een andere toepassing wordt uitgevoerd door de reddingsbrigade van Katwijk en Noordwijk. Samen met UMV zetten zij drones in als kustwacht. Met de kennis van Unmanned Valley worden de reddingsbrigades nu opgeleid, zodat ze aankomend zomerseizoen van start kunnen. De drones worden gebruikt voor monitoring van muien en zwemmers waarbij er ook een koppeling is met de communicatie via luidsprekers. Een prachtig voorbeeld van Science for life!

Unieke testfaciliteit voor autonome vluchten

Drone Unmanned Valley

Ook de nationale veiligheid is gebaat bij een faciliteit voor het testen van autonome vluchten boven de Noordzee. Als start- en landingsplek is daarvoor Unmanned Valley gekozen. Dit kenniscluster is nu als enige locatie in Nederland aangewezen als testgebied voor BVLOS-vluchten (Beyond Visual Line of Sight). Deze vluchten zullen gaan plaatsvinden op de Noordzee in het gebied tussen Katwijk en Rotterdam. Dit testgebied dient als pilot voor het versterken van de veiligheid van de Nederlandse kust. Het wordt ingezet voor monitoring, militaire toepassingen, maar ook bij het inspecteren van windmolenparken op zee. Een prachtig voorbeeld van dual-use.

Nieuwe toepassingen

Door de aanjagende rol van Unmanned Valley zijn er al veel maatschappelijke toepassingen gevonden voor het gebruik van autonomous tech die helpen bij veiligheid, recreatie en de landbouw. Door de samenwerking binnen Key Region Leiden kunnen we samen met UMV de autonomous tech innovaties nog beter koppelen aan de sectoren life science en space tech. Denk aan cross-overs toepassingen zoals het sneller transporteren van organen via drones of het analyseren van gewassen in combinatie met satelliet data.

Zie jij een bijdrage of toepassing voor jouw bedrijf, sector of netwerk? Neem dan contact op met ons op via onderstaande knop. Abonneer je op onze nieuwsbrief of volg ons op LinkedIn om geen nieuws te missen.