Key Region Leiden roept de Autoriteit Consument & Markt (ACM) op om kennis- en innovatiecampussen een structurele plek te geven in het toewijzen van schaarse netcapaciteit. In een officiële reactie op het ontwerpbesluit over voorrang voor maatschappelijke projecten benadrukt de regio hoe belangrijk campussen zijn voor nationale veiligheid, gezondheid en strategische autonomie. Lees hier de volledige reactie.

Unieke innovatiemilieus

Campussen zijn geen gewone bedrijfslocaties. Het zijn unieke innovatiemilieus waar kennisinstellingen, bedrijven en overheden intensief samenwerken aan oplossingen voor de grote uitdagingen van deze tijd – van pandemiebestrijding tot defensietechnologie. In de regio Leiden gebeurt dat onder meer op:

• Leiden Bio Science Park, dat een unieke rol speelt in de productie van vaccins, medicijnen en biotech-innovaties, en waar cruciale kennis rondom infectieziekten en pandemieën samenkomt.
• NL Space Campus, waar wordt gewerkt aan satellietdata, ruimtevaarttechnologie en toepassingen voor civiele en defensieve veiligheid, met directe koppeling aan strategische autonomie.
• Unmanned Valley, een test- en innovatiecentrum voor drones, onbemande systemen, sensoriek en autonome technologieën met toepassingen in nationale veiligheid, grensbewaking en rampenbestrijding.

Zonder betrouwbare stroomvoorziening kunnen deze ecosystemen hun maatschappelijke functie niet waarmaken. De gevolgen van netcongestie zijn al voelbaar: nieuwe labs en faciliteiten kunnen niet worden aangesloten, bedrijven overwegen vertrek, en urgente innovaties lopen vertraging op.

Aparte categorie nodig

Key Region Leiden pleit daarom voor een aparte categorie binnen het ACM-besluit: kennis- en innovatiecampussen. Maatschappelijke projecten binnen erkende campussen die bijdragen aan veiligheid, gezondheid en technologieontwikkeling zouden voorrang moeten krijgen bij netaansluitingen.

“In een wereld waarin strategische autonomie steeds belangrijker wordt, is het cruciaal dat Nederland zijn kennis- en innovatiebasis beschermt en versterkt. Daarvoor zijn campussen onmisbaar – en die kunnen niet zonder stroom,” aldus de regiopartners.

Lees hier de volledige reactie.

Op 7 juli is op het Leiden Bio Science Park (LBSP) de hernieuwde publiek- private samenwerking gelanceerd voor de kennisas Leiden–Katwijk–Noordwijk. Onder de noemer Key Region Leiden slaan zeven gemeenten, drie kennisinstellingen, drie ondernemersverenigingen en drie innovatieclusters de handen ineen om de regionale economie – gebouwd rond 3 sleutelsectoren – nog verder te versterken.

“Met het LBSP, de NL Space Campus en Unmanned Valley heeft de regio goud in handen,” aldus Wietske Veltman, Leids wethouder Economie en bestuursvoorzitter van Key Region Leiden “Deze drie clusters zijn stuk voor stuk uniek in Nederland en van groot belang voor gezondheid, veiligheid én Europese strategische autonomie. Samen vormen ze één innovatieregio die we met deze publiek- private samenwerking verder versterken. Zo werken we aan de economie van de toekomst en de brede welvaart van morgen.”

Van fundamentele kennis tot toepassing

Key Region Leiden brengt wetenschap en toepassing bij elkaar. Binnen de 3 innovatieclusters – bioscience, space en onbemande systemen – wordt gewerkt aan 8 van de 10 sleuteltechnologieën. Van fundamenteel onderzoek aan de Universiteit Leiden en het LUMC en technische ESA/ESTEC projecten tot hoogtechnologische bedrijven die deze kennis omzetten in baanbrekende innovaties

Die toepassingen werden in Plus Ultra voor het voetlicht gebracht door ondernemers en onderzoekers uit de innovatieclusters;

• Meatable biedt met kweekvlees een oplossing voor de klimaatimpact van vleesconsumptie.
• Soilspect gebruikt satellietdata om bouwprojecten efficiënter te laten verlopen.
• ANWB Medical Drones werkt aan een landelijk netwerk van medische bezorgdrones.
• Huschka Beveiliging zorgt voor de veiligheid van deze kennisintensieve bedrijven en legt de link naar de lokale economie.
• Het practoraat van mboRijnland en het lectoraat van Hogeschool Leiden gaven een toelichting op het waarde van praktijkgericht onderzoek.

Bestuursvoorzitter van MBO Rijnland, Otto Jelsma, vertelde over hoe de samenwerking tussen onderzoek, onderwijs en het bedrijfsleven voor het opleiden en behouden van talent wordt aangepakt. “Door samen op te leiden en talent aan de regio te binden, versterken we niet alleen de innovatieclusters, maar juist ook het brede MKB. Dat is cruciaal voor een toekomstbestendige economie.”

Leonie Hussaarts, directeur Key Region Leiden, vatte de middag mooi samen “Dankzij deze samenwerking kunnen we veel sneller en slimmer kennis delen en inzetten op verrassende cross-overs. Van quantum in geneesmiddelenontwikkeling tot gedeeld gebruik van cleanrooms. Dat is van belang voor Nederland en Europa want zo behouden we onze sleutelpositie op deze cruciale domeinen. Het is ook van belang voor alle inwoners van deze regio want dankzij deze bloeiende (kennis)economie kunnen we samen bouwen aan brede welvaart”

Drie topclusters en acht van de tien sleuteltechnologieën

Key Region Leiden focust op drie sectoren die van belang zijn voor de gezondheid, veiligheid en strategische autonomie van Europa:

Bioscience

Met 519 organisaties en meer dan 26.000 werknemers is het LBSP de grootste life sciences and health campus in Nederland en tevens snelst groeiende campus van Nederland (Buck consultants 2024). Hier worden de therapieën, medicijnen en vaccins van de toekomst ontwikkeld. Zo wordt er gewerkt aan orgaanmodellen op een chip die dierproeven overbodig maken en aan vaccins die je via een neusspray kan toedienen.

Esther Peters, directeur LBSP: “Het Leiden Bio Science Park is het grootste life science & health cluster van Nederland. Bio science is nummer één van de twaalf groeimarkten die het ministerie van EZ heeft gedefinieerd en life sciences is als 1 van de 10 sleuteltechnologien belangrijk voor de groei van onze nationale economie. Als we onze koppositie in Europa willen behouden en willen blijven bijdragen aan de toekomst van gezondheid en technologieën van morgen, moeten we vandaag investeren in infrastructuur die onze groei ondersteunt. Dit doen we graag samen met onze sterke regio. Daarnaast wordt Life sciences & health steeds meer gedreven door Data & AI. De kruisbestuiving in de regio, met ruimtevaarttechnologie- en data en drones, versnelt de ontwikkeling van deze kennis en de toepassingen met tastbare impact”

Space

De NL Space Campus is gegroeid rond het technische hart van de European Space Agency; ESA / ESTEC. Hier komen meer dan 125 bedrijven samen en werken meer dan 4000 mensen. Er worden niet alleen precisiecomponenten voor satellieten ontwikkeld maar ook spacetechnologie ingezet voor oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken zoals flexibele energieopslag in ijzererts.

Marc Sandelowsky, directeur NL Space Campus: “We zien dat het momentum en de aandacht voor space technologie en data sterk is toegenomen als gevolg van de huidige geopolitieke situatie. Nederland kan nu haar positie als gastland van ESA/ESTEC verzilveren en bedrijven die werken met ruimtevaarttechnologie volop steunen. Met deze samenwerking schaart de brede regio zich hier nu  volop achter”.

Onbemande systemen

Unmanned Valley is de grootste campus in Nederland op gebied van unmanned systems. Hier worden systemen ontwikkeld en getest voor in de lucht, op de weg en in het water. De drone sector in Europa zal de komende jaren naar verwachting minimaal verdubbelen.

Theo de Vries, directeur Unmanned Valley: “De vraag naar drones is exponentieel toegenomen, zowel voor maatschappelijke toepassingen, zoals de inspectie van gewassen, als voor veiligheidsdoeleinden. Op Unmanned Valley krijgen de bedrijven steun en ruimte om nieuwe modellen te ontwikkelen en te testen; zowel voor gebruik in de lucht als op land en onderwater”.

Binnen deze clusters wordt gewerkt aan 8 van de 10 sleuteltechnologieën uit de Nationale Technologie Strategie, waaronder quantum technologie, AI en data.

Leonie Hussaarts; “Het Draghi rapport laat duidelijk zien dat flink investeren in een sterk innovatieklimaat van levensbelang is voor Europa. Hight-tech, space en medicijnen worden expliciet benoemd als cruciaal. Door als kennisregio te investeren in innovatie op deze gebieden, dragen we bij aan deze opgave en houden we innovatieve ondernemers in Nederland”.

Van belang voor alle bedrijvigheid in de regio

Key Region Leiden is meer dan alleen hightech en bioscience. De regio zet zich nadrukkelijk in voor verbinding met de lokale economie en op ruimte voor bedrijvigheid.

“Key Region Leiden is een compacte regio waar elke vierkante meter telt. Om zowel de kenniseconomie als de lokale economie ruimte te blijven bieden, moeten we inzetten op verdichten, verduurzamen en vergroenen van onze bedrijventerreinen. Dit willen we doen door de ontwikkeling van een Ruimtelijke Ontwikkelmaatschappij (ROM-B)” aldus Jacco Knape, wethouder in Katwijk en bestuurlijk aanjager van de ROM-B.

Ook wordt actief gewerkt aan een Key Region Leiden pijler die de kenniseconomie verbindt aan de lokale economie.

Martijn van Pelt, bestuurslid bij Key Region Leiden en voorzitter van VNO-NCW Rijnland: “Onderzoeken, zoals van onderzoeksbureau Atlas, tonen aan dat de kenniseconomie echt de motor is van de economische ontwikkeling in de regio. Die kennisintensieve bedrijven hebben echter ook leveranciers nodig en  hun medewerkers een bruisende horeca en mooi winkelaanbod. We zetten ons in voor alle ondernemers in de regio”.

Brede welvaart voor alle inwoners

De kenniseconomie draagt enorm bij aan het verdienvermogen van de regio. Dit levert opbrengsten op die weer geïnvesteerd kunnen worden in voorzieningen voor alle inwoners.

Wietske Veltman: “Het LBSP heeft de gemeente Leiden 56.9 mln opgeleverd in de periode 2014-2022. Dat is meer dan 7 mln per jaar die we kunnen investeren in voorzieningen voor onze inwoners. De versterking van de kennisclusters draagt op die manier bij aan het behoud van de brede welvaart in de regio”

Otto Jelsma, bestuursvoorzitter MBO Rijnland: “Wat veel mensen niet weten, is dat ongeveer 40% van de banen op het LBSP wordt ingevuld op MBO niveau. Dat zijn vakmensen met hele bijzondere ervaring. Dankzij de samenwerking met bedrijven en overheden binnen Key Region Leiden maar ook binnen gespecialiseerde initiatieven zoals de Centra voor Innovatief Vakmanschap zorgen we ervoor dat bedrijven die vakmensen kunnen vinden en dat werknemers interessante nieuwe kennis kunnen opdoen”.

450 jaar wetenschappelijke traditie

In Key Region Leiden wordt wetenschap naar bedrijven gebracht om oplossingen voor maatschappelijke problemen vorm te geven. Dit past bij de wetenschappelijke traditie in Leiden en omgeving; de Universiteit Leiden werd in 1575 gesticht als eerste in Nederland en heeft de pioniersmentaliteit in de regio grote mate bepaald.

Karin Horsman, directeur strategie en academische zaken Universiteit Leiden “Als universiteit hechten we groot belang aan de verbinding met de samenleving en het bedrijfsleven. Zo zien we dat dankzij alle bedrijven op het LBSP de fundamentele kennis die we opbouwen binnen de universiteit en het LUMC wordt omgezet in therapieën en medicijnen die direct een verschil maken in het leven van mensen. Dit verder versterken past bij onze maatschappelijke opdracht”.

Voortbouwen op 10 jaar aan triple helix samenwerking

Key Region Leiden bouwt voort op 10 jaar aan triple helix samenwerking binnen Key Region Leiden. Het voorbije jaar heeft een intensieve doorontwikkeling plaatsgevonden, waarbij fundamentele keuzes gemaakt zijn en nieuwe leden toegetreden. Naast  de drie kennisclusters gaat het ook om gemeente Noordwijk die specifiek voor de  versterking van de kenniseconomie partner is geworden.

• Bekijk onze Key Region Leiden Infographic.

‘Onbemande en autonome technologie biedt oplossingen voor de grote uitdagingen van vandaag. Wij willen iedereen in staat stellen deze technologie te ontwikkelen en te gebruiken. Daarom zijn we graag als kennispartner aan bij Key Region Leiden voor het versterken van de kennisas Leiden – Katwijk – Noordwijk’, aldus Theo de Vries, directeur van Unmanned Valley in Katwijk.

Grootste van Nederland

Unmanned Valley is er van overtuigd dat onbemande en autonome technologie oplossingen biedt voor vraagstukken met betrekking tot de energietransitie, personeelstekorten, logistiek, defensie, agricultuur en veel meer. De Vries: ‘Wij brengen kennis, vraag en aanbod vanuit de hele keten samen. Het voormalige Marinevliegkamp is de afgelopen jaren omgebouwd tot hét Nederlandse centrum voor onbemande technologie. In toenemende mate vinden toonaangevende bedrijven en kennisinstellingen hun weg naar onze campus. Dit dankzij onze centrale ligging en state-of-the-art faciliteiten. Wij organiseren kennisevenementen, beheren het grootste UAS testveld van Nederland, adviseren organisaties op het gebied van onbemande technologie en verhuren kantoor-/vergaderruimtes aan innovatieve organisaties’.

Oplossingen voor urgente vraagstukken

De op sensorgebaseerde technologie wordt al op tal van plekken gebruikt. Van remote sensing voor het herkennen en voorspellen van ziektes in bloembollen tot oplossingen voor diverse veiligheidsvraagstukken zoals de beveiliging van kritieke infrastructuur. Mooie voorbeelden van dual-use van drone technologie. Door de verdere ontwikkeling en integratie van robotisering, kunstmatige intelligentie, big data, machine learning en internet of things groeit het aantal nuttige toepassingen snel. Voor iedereen – van composietontwikkelaars en roboticafabrikanten tot bedrijven actief op het gebied van kunstmatige intelligentie, dienstverleners en eindgebruikers – is het belangrijk dat technologieën en toepassingen getest kunnen worden. Bij voorkeur dichtbij de plek waar ook het onderzoek en de ontwikkeling plaatsvindt. Unmanned Valley biedt die ruimte in haar uitgebreide fieldlab betaande uit 25 hectare UAS testveld en 2.000m² indoor testcentrum.

Het fieldlab wordt geleid door de stichting Unmanned Valley, een initiatief van TU Delft en gemeente Katwijk.

De toekomst van gezondheid wordt niet geschreven in een laboratorium, maar in een compleet ecosysteem. Daarom is het toonaangevende Leiden Bio Science Park graag kennispartner van Key Region Leiden.

‘De partners van Key Region Leiden vormen een groot netwerk dat loopt van Noordwijk met zijn NL Space Campus, via Leiden naar Unmanned Valley in Katwijk. We dragen graag bij aan de ambitie om hier een nog sterkere kennis- en productie-as van te maken. Dat is niet alleen goed voor het park, maar voor alle bedrijven in de regio’, zegt Esther Peters, directeur van LBSP.

Europese top

Leiden Bio Science Park is het grootste life sciences & health cluster van Nederland en behoort tot de Europese top. Het park vormt een drijvende kracht achter innovaties die bijdragen aan een gezondere samenleving. Samen met NL Space Campus en Unmanned Valley is het een van de drie strategische kennisclusters binnen Key Region Leiden. Door nauwe samenwerking tussen onderwijs, onderzoek, bedrijven en overheden, de zogenoemde multi-helix, ontstaat hier een uniek ecosysteem waar kennis actief wordt gedeeld en succesvol wordt omgezet in maatschappelijke en economische impact.

Compleet ecosysteem

Leiden Bio Science Park is gebouwd op samenwerking. Hier werken meer dan 26.000 professionals en 27.000 studenten op alle niveaus (van mbo en hbo tot universiteit) aan de gezondheid van morgen. Het park herbergt 519 organisaties, waaronder 386 bedrijven (waarvan 92 start-ups), 133 onderzoeks- en onderwijsinstellingen, en diverse maatschappelijke en culturele instellingen.

Nummer 1

Wat het park bijzonder maakt, is de complete keten die hier samenkomt – van fundamenteel onderzoek tot grootschalige productie, van molecuul tot patiënt. Dit alles met een brede focus: van leefstijl en preventie tot regeneratieve geneeskunde, geavanceerde therapieën zoals cel- en gentherapie, en data-gedreven toepassingen in MedTech en AI. Niet voor niets staat Leiden op nummer 1 in Nederland als het gaat om biotech-patenten en de productie van medicijnen.

Gedeelde uitdagingen

Binnen de Key Region Leiden-samenwerking werkt Leiden Bio Science Park aan gezamelijke uitdagingen zoals het aantrekken en behouden van talent, arbeidsmarktkrapte, netcongestie en het verbinden van praktijkgericht onderwijs met de snel veranderende wereld van technologie en zorg. Dankzij de verwevenheid van onderwijs, onderzoek en ondernemerschap biedt het park volop kansen voor talentontwikkeling, kennisdeling en innovatie.

Internationale investeringen

Met zijn sterke internationale reputatie, innovatiekracht en centrale ligging biedt Leiden Bio Science Park een aantrekkelijk investeringsklimaat voor (inter)nationale bedrijven en financiers. De aansluiting bij Key Region Leiden versterkt de gezamenlijke positionering van de regio als broedplaats voor kennis, talent en bedrijvigheid. Samen bouwen we aan de toekomst van gezondheid, lokaal én wereldwijd.

Facts & figures

• Het Leiden Bio Science Park is het grootste lifesciences & health cluster van Nederland én Europees koploper.
• Het park is een broedplaats voor baanbrekende innovatie. Van cel- en gentherapie tot slimme MedTech-oplossingen met AI.
• Meer dan 26.000 professionals en 27.000 studenten (mbo, hbo en wo) werken hier dagelijks aan de gezondheid van morgen.
• De aansluiting bij Key Region Leiden versterkt de gezamenlijke positionering van de regio als broedplaats voor kennis, talent en bedrijvigheid.
• Samen bouwen we aan de toekomst van gezondheid, lokaal én wereldwijd.

Key Region Leiden heeft diverse clusters als kennispartner, waaronder NL Space Campus. De campus in Noordwijk is het kloppend hart van de Nederlandse ruimtevaartsector en speelt een sleutelrol in ruimtevaarttechnologie dat ook op aarde het verschil maakt. De campus is een waardevolle aanvulling op ons netwerk en zal ons innovatie-ecosysteem nog verder versterken.

Broedplaats voor technologie en talent

Op NL Space Campus werken bedrijven, kennisinstellingen en overheden samen aan baanbrekende technologieën met toepassingen die verder reiken dan de ruimtevaart alleen – denk aan innovaties in landbouw, energie en transport. De campus biedt unieke faciliteiten zoals het CometLab, waar studenten, startups en bedrijven concepten kunnen ontwikkelen, testen en opschalen. Eind 2025 opent bovendien een Space Simulation Chamber, waarmee jonge ontwikkelaars hun producten kunnen testen in een gesimuleerde ruimteomgeving.

Samenwerking als sleutel tot groei

Directeur Marc Sandelowsky benadrukt het belang van samenwerking: “Door samen op te trekken binnen Key Region Leiden creëren we de juiste randvoorwaarden voor groei. We kunnen kennis delen, gezamenlijk financiering aanvragen en een sterker geluid laten horen in Den Haag en Europa. Zo vergroten we de impact van innovatie in de Leidse regio én ver daarbuiten.”

Kansen voor startups en scale-ups

De campus is nauw verbonden met het technologisch hart van de European Space Agency (ESA), ESTEC, en huisvest programma’s zoals ESA PhiLab Nederland en ESA Technology Broker NL. Deze initiatieven stimuleren samenwerking tussen onderzoeksinstellingen en marktpartijen, en helpen nieuwe, duurzame bedrijven met commerciële potentie op weg – ook buiten de ruimtevaartsector.

‘De mondiale en maatschappelijke uitdagingen van vandaag zijn zo groot, dat we ze alleen samen het hoofd kunnen bieden. Het is dan ook logisch dat Key Region Leiden en Noordwijk de afgelopen tijd steeds intensiever samenwerken aan de versterking van de kenniseconomie in onze rego’, aldus Pim van Stien, wethouder Economie, Financiën en Ruimtevaart in de gemeente Noordwijk. (foto: Wendy Mensink)

Kennis en innovatie

‘We doen dit langs de kennis- en innovatieas die loopt van het Bio Science Park in Leiden, via Unmanned Valley in Katwijk naar de NL Space Campus in Noordwijk. Drie clusters met grote economische impact en veel groeipotentieel. Door nog meer samenwerking, synergie en innovatieve cross-overs kunnen we dit potentieel maximaal benutten. En dat is goed voor de economie in Noordwijk, de gehele Duin- en Bollenstreek en de Leidse regio’.

Veiligheid en welvaart

‘Noordwijk is zich bewust van de unieke bijdrage die we als ruimtevaartgemeente leveren aan maatschappelijke opgaven. Met het Space cluster, bestaande uit ESA/ESTEC en de bedrijvigheid en het onderzoek op de NL Space Campus, zijn we uniek gepositioneerd. Ruimtevaarttechnologie speelt een cruciale rol in ons dagelijks leven: voor navigatie, communicatie, klimaatadaptatie, en milieu- en stikstofbeleid. Het is essentieel voor onze veiligheid en welvaart’.

Boterhammen en banen

‘De sector biedt enorme kansen voor toekomstbestendige werkgelegenheid en verdienvermogen in de regio, de provincie en Nederland. Boterhammen en banen voor onze inwoners, kansen voor onze ondernemers. Daarom werken we er hard aan om van de NL Space Campus hét brandpunt van deze ontwikkelingen te maken. Samen met de provincie, het Rijk, Key Region Leiden, ESA, Economic Board Duin- en Bollenstreek, Holland Rijnland en al onze partners bouwen we de Space Campus uit tot een van de belangrijkste Europese ruimtevaart-hubs. Een plek waar bedrijven, onderzoekers, studenten en scholieren samenwerken aan de uitdagingen van de toekomst. Uitdagingen die, gezien de geopolitieke ontwikkelingen, alleen maar groter worden’.

Sleutelregio

‘Ruimteruimtevaarttechnologie is daarom een speerpunt in onze economische samenwerking. Samen met de andere partners van Key Region Leiden werken we de komende jaren toe naar één krachtige kennisregio: een Europese sleutelregio, met sterke clusters die samen werken aan oplossingen voor de grote vraagstukken van onze tijd. Noordwijk kijkt uit naar de samenwerking!’

Waarom een Ruimtelijke Ontwikkelingsmaatschappij bedrijventerreinen (ROM-B) in de Leidse regio? Omdat ruimte schaars is en samenwerking noodzakelijk. Bovendien: ‘Waar gewoond wordt, moet je ook kunnen werken’, aldus wethouder Jacco Knape van gemeente Katwijk. Willem-Jan Zirkzee, voorzitter van Ondernemend Leiden voegt daaraan toe: ‘Snelheid en duidelijkheid zijn van groot belang, net als de randvoorwaarden’.

Stadszaken

Steeds meer regio’s kiezen voor een ontwikkelingsmaatschappij om bedrijventerreinen toekomstbestendig te maken, zoals Stadszaken, een journalistiek platform over stedelijke ontwikkeling, beschrijft in dit artikel. Ook in de Leidse regio verkennen we de mogelijkheden voor de oprichting van een ROM-B.

Samen bouwen

De ROM-B is geen doel op zich, maar een middel om samen te bouwen aan een sterke, duurzame economie in onze regio. We leren van andere regio’s, maar delen ook onze ervaringen. Zo zijn we een pilot van regio Holland Rijnland waarin 13 gemeenten samenwerken.

Complex proces

Onze verkenning wordt uitgevoerd door kwartiermaker Paul Vismans. Hij zegt daarover: ‘Een proces van herstructurering, verplaatsing en verdichting vraagt veel tijd. Het is vooral belangrijk om de juiste mensen in een team te verzamelen, met kennis en ervaring in deze vorm van gebiedsontwikkeling en met bijzondere kwaliteiten zoals doelgericht werken, bereidheid om risico’s te beheersen in een complex proces en de vastberadenheid om zulke operaties tot een goed einde te brengen’.

Colleges en commissies

Op dinsdag 3 juni zijn de colleges van de zes deelnemende gemeenten geïnformeerd over het proces. Binnenkort volgen presentaties in de commissies van onze gemeentelijke partners en gaan we ook langs bij een aantal besturen van ondernemersverenigingen. Houd deze website in de gaten voor het laatste nieuws.

• Meer weten over onze visie rondom verdichten, verduurzamen en vergroenen van bedrijventerreinen? Lees dan het interview met wethouder Jacco Knape van gemeente Leiden of het interview met Willem Jan Zirkee, voorzitter van Ondernemend Leiden.

De Leidse regio heeft alles in huis om impact te maken in Europa: sleuteltechnologieën in bio science, space en drones, sterke triple helix-samenwerkingen en een ecosysteem waar innovatie letterlijk op fietsafstand zit. Maar hoe pakken we de werkwijze richting Brussel op een slimme manier aan? Hierover spraken we tijdens de Europatafel. Onder leiding van burgemeester Peter Heijkoop van gemeente Leiden namen een aantal sprekers ons mee in de mogelijkheden en kansen.

Doelen bundelen

Europarlementariër Jeannette Baljeu: “Samenwerken op Europees niveau is geen luxe, maar noodzaak. Bundel je doelen en wees heel concreet. Op die manier kun je als regio impact maken. Dat vraagt wel van de regio dat zij zich heel bewust is van haar eigen kracht.”

Partnerschappen

Karen van Dantzig (Dutch Urban Envoy) schetste de nieuwe koers van de Europese Commissie: “De kracht van regio’s zit in hun vermogen om Europese ambities te vertalen naar concrete innovaties. Ecosystemen zoals in de Leidse regio – waar sleuteltechnologieën samenkomen – laten zien hoe regionaal samenwerken kan bijdragen aan strategische Europese doelen. Partnerschappen die daarbij brede coalties smeden, vallen in Brussel op.”

Oplossingen

Paul de Bruijn (Comité van de Regio’s): “De sleutel tot Europese invloed ligt in samenwerking. Alleen als we als regio één verhaal vertellen, kunnen we Brussel bereiken. Europarlementariërs luisteren naar oplossingen die werken – en die hebben wij. Door onze krachten te bundelen, vergroten we onze zichtbaarheid én onze slagkracht.”

Troef in handen

Tijdens de bijeenkomst zijn veel inzichten gedeeld die om een vervolg vragen. De uitdaging is nu om met elkaar tot een gezamenlijke EU-aanpak te komen, waarin we de oplossingen uit onze sleutelsectoren actief naar Brussel brengen. Wat dat concreet betekent? Slim samenwerken aan innovatie en R&D, over gemeentegrenzen heen, waarbij coalities met gelijkgestemde regio’s binnen Europa ook een slimme strategie is. Het verbinden van (programma’s voor) startups en scale-ups uit de sectoren bio science, space en unmanned systems. De Leidse regio heeft daarbij een troef in handen, want nergens vind je zoveel sleuteltechnologieën bij elkaar!

De volgende stap? Op 7 juli lanceren we als regionale samenwerking onze nieuwe naam en koers. Met dat verhaal gaan we gezamenlijk op pad, ook richting Brussel. Volg ons om het niet te missen.

Eind februari is Paul Vismans benoemd als kwartiermaker voor het onderzoek naar de opzet van een Ruimtelijke Ontwikkelingsmaatschappij bedrijventerreinen (ROM-B). Hij is enthousiast van start gegaan. ‘De opdracht voor Key Region Leiden is voor mij een heuglijk feit, omdat ik mijn langjarige ervaring als directeur van een vergelijkbaar vehikel, de ROM-D in de Drechtsteden, mag delen met de Leidse regio’, licht Vismans toe. ‘In de Drechtsteden hebben we met de ROM-D een lange leercurve doorgemaakt, zeker de afgelopen tien jaar, waardoor ROM-D nu de positie en het vertrouwen van de Drechtsteden heeft en de resultaten zichtbaar zijn’.

Prachtig instrument

‘Een ROM is, mits goed gestructureerd, een prachtig instrument, maar geen doel op zich. Het gaat om het creëren van ruimte voor het bedrijfsleven, met name op de bestaande bedrijfsterreinen. Overal, ook in de Drechtsteden en ook in de Leidse regio, hebben we te maken met een tekort aan bedrijfsgrond’.

Belang van het juiste team

‘Een proces van herstructurering, verplaatsing en verdichting vraagt veel tijd. Het is vooral belangrijk om de juiste mensen in een team te verzamelen, met kennis en ervaring in deze vorm van gebiedsontwikkeling en met bijzondere kwaliteiten zoals doelgericht werken, bereidheid om risico’s te beheersen in een complex proces en de vastberadenheid om zulke operaties tot een goed einde te brengen’.

Onafhankelijk

‘Verder is het van belang dat een ROM zich onafhankelijk profileert en zowel de overheden als de marktpartijen met respect tegemoet treedt. Verbinding is hier het sleutelwoord. Ook de betrokkenheid van ondernemers bij de keuze van locaties, plannen en ideeën is cruciaal; voor hen doe je het immers’.

Start met QuickScan

‘Het begint met het doorgronden van de QuickScan die recent door Bureau Buiten van de eerste vier terreinen is opgeleverd. Deze zullen we moeten doorleven om de juiste keuzes te kunnen maken voor de (financieel) meest haalbare plannen en te zien welke business cases de grootste kans van slagen hebben. Het blijft echter hard werken om tot gedragen en financierbare plannen te komen’.

Financiering en meerwaarde

‘Vervolgens zal via een goede governance aan de Leidse gemeenten gevraagd worden om de ROM-B te kapitaliseren en eventuele tekorten, mogelijk samen met de provincie, per business case af te dekken met als uiteindelijk resultaat een maatschappelijke meerwaarde. Een ROM-B werkt met revolverend kapitaal, wat betekent dat het na gebruik teruggaat naar de ROM en hergebruikt wordt. Geen verliesafdekking dus, maar blijvend een maatschappelijk vermogen’.

Samenwerking in de regio

‘De Leidse regio heeft veel potentie met een aantal grote sterke conglomeraten en science parcs, maar ook een breed scala aan mkb’ers. Ik zie ernaar uit om met alle betrokkenen in de Leidse regio te gaan samenwerken!’

Informatieronde

Voor de zomer vindt er een informatieronde plaats voor colleges en raadscommissies van gemeenten in de Leidse regio. Ook de voorzitters van ondernemersverenigingen worden hierbij uitgenodigd. Paul Vismans geeft dan een toelichting en er is gelegenheid voor het stellen van vragen. Na de zomer staat er een excursie naar een ROM-organisatie op de planning met de raadsleden die daar belangstelling voor hebben. Houdt deze website ook in de gaten voor updates.

De economie in de Leidse regio groeit, maar de ruimte voor bedrijvigheid is schaars. Terwijl bedrijven zoeken naar uitbreidingsmogelijkheden, worden bestaande terreinen steeds intensiever benut. Ondernemers in de regio zien de urgentie van een gestructureerde aanpak om bedrijventerreinen te revitaliseren, ruimte efficiënter te benutten en nieuwe locaties te ontwikkelen. De Ruimtelijke Ontwikkelingsmaatschappij Bedrijventerreinen (ROM-B) moet hierin een sleutelrol gaan spelen. We spreken met Willem Jan Zirkzee, voorzitter van Ondernemend Leiden, over de uitdagingen en kansen die de ROM-B ondernemers biedt.

Waarom is de ROM-B voor ondernemers zo belangrijk?
“Voor ondernemers is het cruciaal dat plannen voor ruimtelijke ontwikkeling daadwerkelijk uitgevoerd gaan worden en niet blijven hangen in strategie. Zachte plannen moeten hard gemaakt worden en we moeten stappen zetten naar realisatie. Dat betekent niet alleen bestaande bedrijventerreinen efficiënter inrichten en verduurzamen, maar ook kijken waar we nieuwe ruimte kunnen vinden. Zonder extra bedrijfsruimte kunnen we de groei van bedrijven en de omschakeling naar een circulaire economie niet goed faciliteren.”

>> ‘Maak netcongestie onderdeel van de oplossing’

Hoe kunnen bestaande terreinen beter worden benut?
“Door verdichting van bedrijventerreinen, waarbij we ook meer de hoogte in gaan, kunnen we de beschikbare ruimte veel effectiever inzetten. Dat betekent dat verouderde bedrijventerreinen opnieuw worden ingericht, niet alleen om ruimte beter te benutten, maar ook om ze toekomstbestendig te maken. Denk aan modernisering van de infrastructuur, energievoorzieningen en een betere mix van bedrijvigheid op de terreinen. En dat moet ook passen met de normen in de aangrenzende gebieden. Uiteraard is netcongestie daarnaast een uitdaging, maar die moeten we als een te overwinnen obstakel zien en onderdeel maken van de oplossing.”

Wat is er nog meer nodig naast beter benutten?
“Alleen verdichten en herstructureren is niet genoeg om aan de ruimtebehoefte van bedrijven te voldoen. De in gang gezette transformatie van een aantal bestaande bedrijventerreinen naar andere functies, zoals woningbouw, betekent dat er elders nieuwe ruimte moet worden gevonden. De behoefte aan uitbreiding is vastgesteld in onder andere het STEC-onderzoek en kan niet worden genegeerd. De ROM-B moet wat ons betreft ook helpen bij het zoeken naar en ontwikkelen van nieuwe locaties.”

>> ‘Ondernemers zijn bereid te investeren’

Welke rol speelt verduurzaming in deze plannen?
“Verduurzaming en circulariteit zijn geen aparte doelen, maar randvoorwaarden bij alles wat we doen. We willen toekomstbestendige bedrijventerreinen waarin vergroening, duurzame energieoplossingen en ook bereikbaarheid vanzelfsprekend zijn. Ondernemers begrijpen dat en zijn bereid te investeren, mits er een heldere langetermijnvisie is vanuit overheden en andere stakeholders en mits zij actief worden betrokken in de besluitvorming. De ROM-B kan bijdragen aan de juiste voorwaarden en investeringen.”

Wat hebben ondernemers nodig om dit proces te versnellen?
“Snelheid, duidelijkheid en dat de randvoorwaarden op orde zijn. We hebben concrete projecten nodig waarmee we direct aan de slag kunnen, in plaats van lange verkenningstrajecten zonder tastbare resultaten. De projectenpijplijn en quick scan die nu in gang zijn gezet, helpen om prioriteiten te stellen. Maar we moeten zorgen dat deze fase ook snel leidt tot een daadwerkelijke portefeuille met bijbehorende investeringen en uitvoeringsinstrumenten. Dat vraagt om samenwerking tussen ondernemers, gemeenten, provincie, Rijk en bijbehorende stakeholders. Kortom; een werkbare en efficiënte ROM-B die snel kan schakelen.”

>> ‘Snelheid en duidelijkheid zijn van groot belang, net als de randvoorwaarden’

Hoe kijkt je naar de samenwerking met de provincie en het Rijk?
“Zowel regionaal, landelijk als internationaal heeft de Leidse regio een uniek profiel. Met Bioscience in Leiden en de economische clusters gericht op Space (Noordwijk) en Unmanned systems (Katwijk), biedt de regio een zeer aantrekkelijk vestigingsklimaat met veel kennis en innovatie. En met alle andere unieke eigenschappen en goede ligging, ook een zeer goed leefklimaat. Van die mix profiteren alle bedrijven. Voor een goede positionering en ontwikkeling is uiteraard een goede samenwerking van essentieel belang. Binnen Key Region Leiden, maar ook met Holland Rijnland, de provincie en het Rijk. Samen kunnen we sneller impact maken. We willen ervoor zorgen dat dit dus niet alleen een regionaal initiatief blijft, maar aansluit op de bredere gezamenlijke economische en ruimtelijke ambities. Alleen dan kunnen we het verdienvermogen verbeteren ten gunste van brede welvaart. Een goede start van de ROM-B biedt daarin een kans om publiek-private samenwerking te versterken en strategische investeringen op bedrijventerreinen mogelijk te maken. Daar moeten we samen de schouders onder zetten.”

>> ‘Het verdienvermogen verbeteren is gunstig voor brede welvaart’

Wat is de oproep aan ondernemers in de regio?
“Kom in actie en denk mee. Geef aan hoe je de toekomst ziet en wat daarvoor nodig is. En wat je daarbij zelf kunt doen en wat je nodig hebt van een ander. Dit is het moment om als ondernemers aan te geven hoe we onze bedrijventerreinen willen ontwikkelen en om daar invloed op uit te oefenen. De ROM-B is een instrument dat echt verschil kan maken, maar dan moeten we wel zorgen dat er vanuit alle gelederen leiderschap en daadkracht wordt getoond. We kunnen niet blijven wachten tot de ruimteproblematiek zichzelf oplost. De tijd om te handelen is nu.”

Achtergrond
Key Region Leiden start nu als pilot van Holland Rijnland een verkenning naar het oprichten van een ROM-B. Met als doel om ruimte te bieden aan bedrijven op bestaande bedrijventerreinen, een bijdrage te leveren aan het hard maken van zachte plancapaciteit, balans aan te brengen tussen wonen en werken en zo een belangrijke en noodzakelijke bijdrage te leveren aan brede welvaart.

• Lees ook het interview met wethouder Jacco Knape (gemeente Katwijk).
• Lees meer achtergronden op de projectpagina ROM-B.