Ruimtelijke Ontwikkelingsmaatschappij bedrijventerreinen (ROM-B)

ROM-B

Midden oktober bezocht een brede delegatie van ondernemers, raadsleden en wethouders uit Key Region Leiden de Drechtsteden. Doel: inspiratie opdoen bij de succesvolle aanpak van ROM-D, als voorbeeld voor onze eigen Ruimtelijke Ontwikkelingsmaatschappij Bedrijventerreinen (ROM-B). Met een boot werd langs de diverse projecten van de ROM-D gevaren, waarbij medewerkers van ROM-D hun projecten toelichtten. Met het oog op de komende wensen- en bedenkingenprocedure voor raadsleden in de Leidse regio bood deze boottocht volop gelegenheid om vragen te stellen en te ontdekken hoe een ROM in de praktijk werkt.

Boottocht langs projecten

Het bezoek startte in Zwijndrecht. Na een ontvangst door wethouder Tycho Jansen vertelde projectleider Otto Verschoor over ‘project Pier 14’. Dit is een bedrijventerrein aan de Oude Maas dat succesvol is ontwikkeld.

Vervolgens ging de groep aan boord. Na een welkomstwoord van wethouder Burggraaf van Dordrecht vertrok de delegatie voor een rondvaart langs terreinen in Dordrecht, Alblasserdam en Hendrik-Ido-Ambacht. Tijdens de tocht werden diverse presentaties gegeven, waarbij de projecten vanaf het water goed zichtbaar waren. Paul Vismans verzorgde vervolgens de algemene inleiding over de toegevoegde waarde van een ROM. Er werd vervolgens stilgestaan bij de aanpak van Dordrecht Dolderman (oude en nieuwe locatie) en de 2e en 3e Merwedehaven door projectmanagers Paul Tankink en Sjoerd Ooms, bij het Nedstaal terrein door projectmanager Richard Boot, het Waterbusplein door Paul Vismans en Dordtse Kil I en II door Otto Verschoor en Madelon Soeteman.

Lef en daadkracht

De gastsprekers vertelden enthousiast over hun ROM-D-aanpak, maar benadrukten dat lef en daadkracht essentieel zijn om samen complexe projecten te realiseren. Vooral het omgaan met de onrendabele top van projecten kwam aan bod. De werkwijze daarbij was duidelijk: de investering draag je samen, met risicobeheersing als prioriteit.

En het resultaat mag er zijn! De voordelen van een ROM werden overtuigend toegelicht: het mogelijk maken van ontwikkelingen die anders vastlopen, verdichten en verduurzamen, werk met werk maken en het realiseren van maatschappelijke baten zoals behoud van én meer werkgelegenheid. ROM-D maakt dit mogelijk en dat geeft veel energie bij gemeenten en ondernemers om steeds de schouders te zetten onder nieuwe projecten.

Oprichting ROM-Bedrijventerreinen

De oprichting van een ROM-B in de Leidse regio is een pilot uit de Regionale Investeringsagenda (RIA) van Holland Rijnland en wordt uitgevoerd door Key Region Leiden. Het voorstel is dat betrokken gemeenten samen investeren in een investeringsfonds, waarmee niet alleen economische, maar ook maatschappelijke doelen worden gerealiseerd. Bij een succesvolle start kunnen andere gemeenten uit Holland Rijnland bij een opschaling aansluiten.

Ons gezamenlijke doel is om via de ROM-B samen te werken aan duurzame, groene en aantrekkelijke werkomgevingen waar bedrijven kunnen groeien en mensen graag werken. Dit bezoek heeft ons geïnspireerd om daar met volle energie aan verder te bouwen.

Waarom een Ruimtelijke Ontwikkelingsmaatschappij bedrijventerreinen (ROM-B) in de Leidse regio? Omdat ruimte schaars is en samenwerking noodzakelijk. Bovendien: ‘Waar gewoond wordt, moet je ook kunnen werken’, aldus wethouder Jacco Knape van gemeente Katwijk. Willem-Jan Zirkzee, voorzitter van Ondernemend Leiden voegt daaraan toe: ‘Snelheid en duidelijkheid zijn van groot belang, net als de randvoorwaarden’.

Stadszaken

Steeds meer regio’s kiezen voor een ontwikkelingsmaatschappij om bedrijventerreinen toekomstbestendig te maken, zoals Stadszaken, een journalistiek platform over stedelijke ontwikkeling, beschrijft in dit artikel. Ook in de Leidse regio verkennen we de mogelijkheden voor de oprichting van een ROM-B.

Samen bouwen

De ROM-B is geen doel op zich, maar een middel om samen te bouwen aan een sterke, duurzame economie in onze regio. We leren van andere regio’s, maar delen ook onze ervaringen. Zo zijn we een pilot van regio Holland Rijnland waarin 13 gemeenten samenwerken.

Complex proces

Onze verkenning wordt uitgevoerd door kwartiermaker Paul Vismans. Hij zegt daarover: ‘Een proces van herstructurering, verplaatsing en verdichting vraagt veel tijd. Het is vooral belangrijk om de juiste mensen in een team te verzamelen, met kennis en ervaring in deze vorm van gebiedsontwikkeling en met bijzondere kwaliteiten zoals doelgericht werken, bereidheid om risico’s te beheersen in een complex proces en de vastberadenheid om zulke operaties tot een goed einde te brengen’.

Colleges en commissies

Op dinsdag 3 juni zijn de colleges van de zes deelnemende gemeenten geïnformeerd over het proces. Binnenkort volgen presentaties in de commissies van onze gemeentelijke partners en gaan we ook langs bij een aantal besturen van ondernemersverenigingen. Houd deze website in de gaten voor het laatste nieuws.

  • Meer weten over onze visie rondom verdichten, verduurzamen en vergroenen van bedrijventerreinen? Lees dan het interview met wethouder Jacco Knape van gemeente Leiden of het interview met Willem Jan Zirkee, voorzitter van Ondernemend Leiden.

Eind februari is Paul Vismans benoemd als kwartiermaker voor het onderzoek naar de opzet van een Ruimtelijke Ontwikkelingsmaatschappij bedrijventerreinen (ROM-B). Hij is enthousiast van start gegaan. ‘De opdracht voor Key Region Leiden is voor mij een heuglijk feit, omdat ik mijn langjarige ervaring als directeur van een vergelijkbaar vehikel, de ROM-D in de Drechtsteden, mag delen met de Leidse regio’, licht Vismans toe. ‘In de Drechtsteden hebben we met de ROM-D een lange leercurve doorgemaakt, zeker de afgelopen tien jaar, waardoor ROM-D nu de positie en het vertrouwen van de Drechtsteden heeft en de resultaten zichtbaar zijn’.

Prachtig instrument

‘Een ROM is, mits goed gestructureerd, een prachtig instrument, maar geen doel op zich. Het gaat om het creëren van ruimte voor het bedrijfsleven, met name op de bestaande bedrijfsterreinen. Overal, ook in de Drechtsteden en ook in de Leidse regio, hebben we te maken met een tekort aan bedrijfsgrond’.

Belang van het juiste team

‘Een proces van herstructurering, verplaatsing en verdichting vraagt veel tijd. Het is vooral belangrijk om de juiste mensen in een team te verzamelen, met kennis en ervaring in deze vorm van gebiedsontwikkeling en met bijzondere kwaliteiten zoals doelgericht werken, bereidheid om risico’s te beheersen in een complex proces en de vastberadenheid om zulke operaties tot een goed einde te brengen’.

Onafhankelijk

‘Verder is het van belang dat een ROM zich onafhankelijk profileert en zowel de overheden als de marktpartijen met respect tegemoet treedt. Verbinding is hier het sleutelwoord. Ook de betrokkenheid van ondernemers bij de keuze van locaties, plannen en ideeën is cruciaal; voor hen doe je het immers’.

Start met QuickScan

‘Het begint met het doorgronden van de QuickScan die recent door Bureau Buiten van de eerste vier terreinen is opgeleverd. Deze zullen we moeten doorleven om de juiste keuzes te kunnen maken voor de (financieel) meest haalbare plannen en te zien welke business cases de grootste kans van slagen hebben. Het blijft echter hard werken om tot gedragen en financierbare plannen te komen’.

Financiering en meerwaarde

‘Vervolgens zal via een goede governance aan de Leidse gemeenten gevraagd worden om de ROM-B te kapitaliseren en eventuele tekorten, mogelijk samen met de provincie, per business case af te dekken met als uiteindelijk resultaat een maatschappelijke meerwaarde. Een ROM-B werkt met revolverend kapitaal, wat betekent dat het na gebruik teruggaat naar de ROM en hergebruikt wordt. Geen verliesafdekking dus, maar blijvend een maatschappelijk vermogen’.

Samenwerking in de regio

‘De Leidse regio heeft veel potentie met een aantal grote sterke conglomeraten en science parcs, maar ook een breed scala aan mkb’ers. Ik zie ernaar uit om met alle betrokkenen in de Leidse regio te gaan samenwerken!’

Informatieronde

Voor de zomer vindt er een informatieronde plaats voor colleges en raadscommissies van gemeenten in de Leidse regio. Ook de voorzitters van ondernemersverenigingen worden hierbij uitgenodigd. Paul Vismans geeft dan een toelichting en er is gelegenheid voor het stellen van vragen. Na de zomer staat er een excursie naar een ROM-organisatie op de planning met de raadsleden die daar belangstelling voor hebben. Houdt deze website ook in de gaten voor updates.

De economie in de Leidse regio groeit, maar de ruimte voor bedrijvigheid is schaars. Terwijl bedrijven zoeken naar uitbreidingsmogelijkheden, worden bestaande terreinen steeds intensiever benut. Ondernemers in de regio zien de urgentie van een gestructureerde aanpak om bedrijventerreinen te revitaliseren, ruimte efficiënter te benutten en nieuwe locaties te ontwikkelen. De Ruimtelijke Ontwikkelingsmaatschappij Bedrijventerreinen (ROM-B) moet hierin een sleutelrol gaan spelen. We spreken met Willem Jan Zirkzee, voorzitter van Ondernemend Leiden, over de uitdagingen en kansen die de ROM-B ondernemers biedt.

Waarom is de ROM-B voor ondernemers zo belangrijk?
“Voor ondernemers is het cruciaal dat plannen voor ruimtelijke ontwikkeling daadwerkelijk uitgevoerd gaan worden en niet blijven hangen in strategie. Zachte plannen moeten hard gemaakt worden en we moeten stappen zetten naar realisatie. Dat betekent niet alleen bestaande bedrijventerreinen efficiënter inrichten en verduurzamen, maar ook kijken waar we nieuwe ruimte kunnen vinden. Zonder extra bedrijfsruimte kunnen we de groei van bedrijven en de omschakeling naar een circulaire economie niet goed faciliteren.”

>> ‘Maak netcongestie onderdeel van de oplossing’

Hoe kunnen bestaande terreinen beter worden benut?
“Door verdichting van bedrijventerreinen, waarbij we ook meer de hoogte in gaan, kunnen we de beschikbare ruimte veel effectiever inzetten. Dat betekent dat verouderde bedrijventerreinen opnieuw worden ingericht, niet alleen om ruimte beter te benutten, maar ook om ze toekomstbestendig te maken. Denk aan modernisering van de infrastructuur, energievoorzieningen en een betere mix van bedrijvigheid op de terreinen. En dat moet ook passen met de normen in de aangrenzende gebieden. Uiteraard is netcongestie daarnaast een uitdaging, maar die moeten we als een te overwinnen obstakel zien en onderdeel maken van de oplossing.”

Wat is er nog meer nodig naast beter benutten?
“Alleen verdichten en herstructureren is niet genoeg om aan de ruimtebehoefte van bedrijven te voldoen. De in gang gezette transformatie van een aantal bestaande bedrijventerreinen naar andere functies, zoals woningbouw, betekent dat er elders nieuwe ruimte moet worden gevonden. De behoefte aan uitbreiding is vastgesteld in onder andere het STEC-onderzoek en kan niet worden genegeerd. De ROM-B moet wat ons betreft ook helpen bij het zoeken naar en ontwikkelen van nieuwe locaties.”

>> ‘Ondernemers zijn bereid te investeren’

Welke rol speelt verduurzaming in deze plannen?
“Verduurzaming en circulariteit zijn geen aparte doelen, maar randvoorwaarden bij alles wat we doen. We willen toekomstbestendige bedrijventerreinen waarin vergroening, duurzame energieoplossingen en ook bereikbaarheid vanzelfsprekend zijn. Ondernemers begrijpen dat en zijn bereid te investeren, mits er een heldere langetermijnvisie is vanuit overheden en andere stakeholders en mits zij actief worden betrokken in de besluitvorming. De ROM-B kan bijdragen aan de juiste voorwaarden en investeringen.”

Wat hebben ondernemers nodig om dit proces te versnellen?
“Snelheid, duidelijkheid en dat de randvoorwaarden op orde zijn. We hebben concrete projecten nodig waarmee we direct aan de slag kunnen, in plaats van lange verkenningstrajecten zonder tastbare resultaten. De projectenpijplijn en quick scan die nu in gang zijn gezet, helpen om prioriteiten te stellen. Maar we moeten zorgen dat deze fase ook snel leidt tot een daadwerkelijke portefeuille met bijbehorende investeringen en uitvoeringsinstrumenten. Dat vraagt om samenwerking tussen ondernemers, gemeenten, provincie, Rijk en bijbehorende stakeholders. Kortom; een werkbare en efficiënte ROM-B die snel kan schakelen.”

>> ‘Snelheid en duidelijkheid zijn van groot belang, net als de randvoorwaarden’

Hoe kijkt je naar de samenwerking met de provincie en het Rijk?
“Zowel regionaal, landelijk als internationaal heeft de Leidse regio een uniek profiel. Met Bioscience in Leiden en de economische clusters gericht op Space (Noordwijk) en Unmanned systems (Katwijk), biedt de regio een zeer aantrekkelijk vestigingsklimaat met veel kennis en innovatie. En met alle andere unieke eigenschappen en goede ligging, ook een zeer goed leefklimaat. Van die mix profiteren alle bedrijven. Voor een goede positionering en ontwikkeling is uiteraard een goede samenwerking van essentieel belang. Binnen Key Region Leiden, maar ook met Holland Rijnland, de provincie en het Rijk. Samen kunnen we sneller impact maken. We willen ervoor zorgen dat dit dus niet alleen een regionaal initiatief blijft, maar aansluit op de bredere gezamenlijke economische en ruimtelijke ambities. Alleen dan kunnen we het verdienvermogen verbeteren ten gunste van brede welvaart. Een goede start van de ROM-B biedt daarin een kans om publiek-private samenwerking te versterken en strategische investeringen op bedrijventerreinen mogelijk te maken. Daar moeten we samen de schouders onder zetten.”

>> ‘Het verdienvermogen verbeteren is gunstig voor brede welvaart’

Wat is de oproep aan ondernemers in de regio?
“Kom in actie en denk mee. Geef aan hoe je de toekomst ziet en wat daarvoor nodig is. En wat je daarbij zelf kunt doen en wat je nodig hebt van een ander. Dit is het moment om als ondernemers aan te geven hoe we onze bedrijventerreinen willen ontwikkelen en om daar invloed op uit te oefenen. De ROM-B is een instrument dat echt verschil kan maken, maar dan moeten we wel zorgen dat er vanuit alle gelederen leiderschap en daadkracht wordt getoond. We kunnen niet blijven wachten tot de ruimteproblematiek zichzelf oplost. De tijd om te handelen is nu.”

Achtergrond
Key Region Leiden start nu als pilot van Holland Rijnland een verkenning naar het oprichten van een ROM-B. Met als doel om ruimte te bieden aan bedrijven op bestaande bedrijventerreinen, een bijdrage te leveren aan het hard maken van zachte plancapaciteit, balans aan te brengen tussen wonen en werken en zo een belangrijke en noodzakelijke bijdrage te leveren aan brede welvaart.

  • Lees ook het interview met wethouder Jacco Knape (gemeente Katwijk).
  • Lees meer achtergronden op de projectpagina ROM-B.

[Bron:Brink.nl] Stel je een serious game voor. Het spelbord bestaat uit een landkaart met zes gemeenten die aan elkaar grenzen. Spelers kiezen verschillende rollen uit, bijvoorbeeld als gemeente, bedrijf of inwoner. Het doel is niet dat één partij wint, maar dat alle partijen het eens worden over de ultieme indeling van de ruimte. Maar dat is niet eenvoudig: de ruimte is al volgebouwd, terwijl het inwoneraantal groeit. En bij de aanleg van elke nieuwe wijk moet er ook ruimte komen voor meer bedrijven, om de balans goed te houden. Alleen als spelers goed samenwerken, en dus niet alleen hun eigenbelang nastreven, kunnen ze het spel winnen.

Jouw rol in dit spel: die van onafhankelijk adviseur die het proces in goede banen leidt.

Als er ooit een spel zou worden gemaakt van het werk van Birgit Hopff, dan zou het ongeveer zo gaan. Als gebiedsregisseur bedrijventerreinen in de Leidse regio is ze betrokken bij de uitvoering van de ruimtelijke strategie bedrijventerreinen van Key Region Leiden. In dit samenwerkingsverband zitten vertegenwoordigers van zes gemeenten, ondernemers en onderwijsinstellingen om de economie van de regio te versterken, onder meer door bedrijventerreinen te verbeteren en ruimte te bieden voor nieuwe en innoverende bedrijven.

In de praktijk loopt de regio echter tegen uitdagingen aan die deze mooie ambitie ingewikkeld maken. “Er is simpelweg een tekort aan ruimte”, aldus Birgit. “Dankzij dit samenwerkingsverband is hier nu een regionale aanpak voor. Gemeenten kijken eerst binnen hun eigen grenzen naar mogelijkheden om bedrijvigheid te creëren, als dat niet lukt, dan mogen ze ook kijken naar een andere gemeente.”

Verbindingen

In haar dagelijks werk is Birgit vooral bezig om partijen bij elkaar te brengen om te bekijken hoe ze hun krachten het beste kunnen bundelen. “De regio heeft de ambitie om de kenniseconomie aan te jagen, maar om die waar te maken, is het belangrijk dat iedereen met elkaar aan tafel zit. Het onderwerp van het gesprek moet zijn: hoe kunnen we samen deze ambitie waarmaken? Mijn rol is het om partijen samen te brengen, over gemeentelijke grenzen heen, ervoor zorgen dat de ruimtelijk strategie van Key Region Leiden ook daadwerkelijk wordt uitgevoerd.”

Een bijkomende uitdaging voor bedrijven in de regio, is dat het behoorlijk ingewikkeld is om nog ruimte te vinden voor nieuwe bedrijventerreinen. Birgit: “En dus moeten we op zoek naar andere oplossingen. Ik geloof daarom dat we in de toekomst ook meer naar hoogbouw en stapelen van functies op bedrijventerreinen zullen moeten kijken, maar daar is op dit moment wel nog wat weerstand tegen.”

Kentering

Sinds Birgit drie jaar geleden startte als gebiedsregisseur, heeft ze gezien dat er een kentering is gekomen in de manier waarop de verschillende partijen met elkaar samenwerken. “Het is echt een kwestie van met elkaar in contact komen en blijven. Je ziet dat sommige ondernemers in eerste instantie eigenlijk weinig boodschap hebben aan zo’n regio en dat is ook wel begrijpelijk. Denk bijvoorbeeld aan een schoonmaakbedrijf: wat betekent de transitie naar een kenniseconomie voor zo’n ondernemer? Als je aan tafel gaat zitten, dan kom je toch wel samen tot zakelijke kansen dat zoiets biedt, bijvoorbeeld in het aanbieden van gespecialiseerde schoonmaakdiensten voor laboratoria. Wat ik met name heb geleerd tijdens de uitvoering van deze visie is hoe belangrijk het is om iedereen aan de voorkant al mee te nemen. Je hebt nu eenmaal te maken met verschillende partijen, met tegenstrijdige belangen. Hoe eerder je deze in het proces betrekt, des te soepeler de uitvoering van zo’n programma zal verlopen.”

Serious game

Een belangrijke les die Birgit heeft geleerd in dit samenwerkingsverband: “In essentie komt het vaak neer op het werken aan onderlinge relaties. Als meerdere partijen met elkaar moeten samenwerken en er zijn tegenstrijdige belangen, dan wordt er vaak vooral gekeken naar de harde afspraken. Maar minstens zo belangrijk is het om je in de ander te verplaatsen, te begrijpen waarom een andere partij zo veel waarde hecht aan een bepaald aspect van de samenwerking. Dan kom je veel eerder tot overeenstemming.”

Om deze complexiteit in kaart te brengen en partijen te helpen om elkaar te leren begrijpen, heeft Birgit samen met Brink-collega’s, Felixx Landscape Architects en PosadMaxwan als partners een serious game ontwikkeld, als onderdeel van de zogeheten Handreiking clusters van grootschalige bedrijfsvestigingen, in opdracht van het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening. Birgit: “Een rollenspel kan heel goed werken om bedrijven, overheden en ontwikkelaars aan tafel te krijgen om wensen voor de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen boven tafel te krijgen. Het beste gemeenschappelijke resultaat bereik je niet door zo veel mogelijk op je strepen te gaan staan, maar juist door elkaar écht te leren begrijpen.”

Haar ambitie voor de komende jaren? “Binnen Key Region Leiden zijn we nu aan het onderzoeken of we een ruimtelijke ontwikkelingsmaatschappij bedrijventerreinen (ROM-B) kunnen opzetten, een investeringsfonds om bestaande bedrijventerreinen te revitaliseren, te intensiveren en te verduurzamen. Er zijn best wel wat verouderde bedrijventerreinen in de regio. Zo’n investeringsfonds zorgt niet alleen voor een opknapbeurt van deze terreinen, maar kan ook substantieel meer vierkante meters bedrijfsruimte opleveren. Op dit moment onderzoeken we de haalbaarheid van dit initiatief. De ROM-B is inmiddels erkend als een prioritair project binnen de Regionale Investeringsagenda van Holland Rijnland. Voor de verdere realisatie zullen we op termijn ook de steun van zowel de provincie als het Rijk nodig hebben. Maar pas wanneer hier de benodigde handtekeningen onder staan, kunnen we echt grote stappen gaan zetten.”

Ruimte voor werk is schaars. Voor een sterke economie zijn toekomstbestendige werklocaties nodig, zeker gegeven de nieuwe koers van de provincie Zuid-Holland, waarbij wonen én werken het moeten doen met de ruimte die ze nu hebben. Zo valt te lezen op de website van Holland Rijnland.

Dit vraagt om revitalisering, intensivering en herontwikkeling van bestaande bedrijventerreinen, om efficiënter gebruik van de ruimte, gebiedsgericht te intensiveren, de juiste bedrijven op de juiste plaats te huisvesten en schuifruimte te creëren. De Ruimtelijke Ontwikkelingsmaatschappij bedrijventerreinen (de ROM-B) is een instrument om dit aan te pakken.

Aan de oprichting van de ROM-B wordt in eerste instantie in de Leidse regio gewerkt, als onderdeel van de bedrijventerreinenstrategie van Key Region Leiden (met vertegenwoordiging vanuit gemeenten en bedrijfsleven).

Ruimte voor werk is schaars. Voor een sterke economie zijn toekomstbestendige werklocaties nodig, zeker gegeven de nieuwe koers van de provincie Zuid-Holland, waarbij wonen én werken het moeten doen met de ruimte die ze nu hebben. Zo valt te lezen op de website van Holland Rijnland.

Dit vraagt om revitalisering, intensivering en herontwikkeling van bestaande bedrijventerreinen, om efficiënter gebruik van de ruimte, gebiedsgericht te intensiveren, de juiste bedrijven op de juiste plaats te huisvesten en schuifruimte te creëren. De Ruimtelijke Ontwikkelingsmaatschappij bedrijventerreinen (de ROM-B) is een instrument om dit aan te pakken.

Aan de oprichting van de ROM-B wordt in eerste instantie in de Leidse regio gewerkt, als onderdeel van de bedrijventerreinenstrategie van Key Region Leiden (met vertegenwoordiging vanuit gemeenten en bedrijfsleven).

Key Region Leiden start nu als pilot van Holland Rijnland een verkenning naar het oprichten van een ROM-B. Met als doel om ruimte te bieden aan bedrijven op bestaande bedrijventerreinen, een bijdrage te leveren aan het hard maken van zachte plancapaciteit, balans aan te brengen tussen wonen en werken en zo een belangrijke en noodzakelijke bijdrage te leveren aan brede welvaart. We interviewen Jacco Knape, wethouder economie in Katwijk en bestuurlijke trekker van de stuurgroep regionale bedrijventerreinen, over de aanpak.

Waarom is de brede Leidse regio zo belangrijk voor de economie van Zuid-Holland?

“De Leidse regio is een krachtige economische motor binnen Zuid-Holland. Dankzij de sterke kenniseconomie, met onder andere het Leiden Bio Science Park, Unmanned Valley en het NL Space Cluster, speelt Regio-071 een sleutelrol in de economische dynamiek van de stedelijke as van Holland Rijnland, met positieve effecten op Zuid-Holland en Nederland. Daarnaast is de aanwezigheid van bedrijvigheid op de diverse bedrijventerreinen essentieel voor een goed functionerende stad en regio. Het is cruciaal om voldoende ruimte voor deze bedrijvigheid te behouden. Waar gewoond wordt moet immers ook gewerkt kunnen worden.”

>> ‘Waar gewoond wordt, moet je ook kunnen werken’

Wat zijn de verwachtingen voor de komende jaren, met name voor de werkgelegenheid?

“De regio maakt een continue groei door. Zo is het aantal banen op het Leiden Bio Science Park sinds 2010 met maar liefst 37% gegroeid. Dat is veel meer dan het Zuid-Hollandse gemiddelde van 7%. De verwachting is dat er alleen al op het Bio Science Park tussen de 6.000 en 9.000 nieuwe banen bijkomen tot 2027. En dat is nog los van de groei in andere sectoren. Ook in de lokale economie, die vaak gevestigd is op bedrijventerreinen, is groei aan de orde. Meer inwoners levert immers ook meer werk op voor het brede mkb. We willen die banen in de nabijheid houden, zodat de reisafstand voor woon-werk verkeer verkort wordt en de wegen minder belast. Die nieuwe banen bieden kansen voor onze regio op het gebied van duurzame groei en brede welvaart. We zijn op die beleidsdoelen een belangrijke partner voor de provincie.”

Hoe wil de Leidse regio deze groei in goede banen leiden?

“Dat willen we onder andere doen door onze bedrijventerreinen te verdichten, te verduurzamen en te vergroenen. Naast de extra ruimte die nodig is voor bedrijvigheid, creëren we zo slim ruimte op bestaande terreinen voor bedrijven die zich hier willen vestigen of willen groeien. Maar we hebben daarvoor wel de juiste middelen nodig. Een Ruimtelijke Ontwikkelingsmaatschappij voor Bedrijventerreinen, de ROM-B, is volgens ons een cruciaal instrument om het beter benutten van ruimte op bestaande bedrijventerreinen mogelijk te maken.”

>> ‘Met dit instrument bereiken we meerdere doelen’

Waarom is die ROM-B zo belangrijk voor de regio?

“We hechten veel belang aan ruimte voor bedrijvigheid. Wellicht moet daarvoor op termijn breder gekeken worden dan naar bestaande terreinen. Gezien de provinciale kaders op dit gebied beginnen we echter voortvarend met het beter benutten van bestaande terreinen. Met de ROM-B kunnen we gerichte investeringen doen in de verbetering van bedrijventerreinen. Dat levert niet alleen werkgelegenheid op, maar draagt ook bij aan bredere maatschappelijke doelen, zoals verduurzaming, vergroening, klimaatbestendigheid en energietransitie. Bovendien kunnen we hiermee publiek-private samenwerking versterken, waardoor projecten sneller en efficiënter worden uitgevoerd.”

Waarom wil Key Region Leiden het voortouw nemen?

“In de Leidse regio hebben we al een sterke basis van samenwerking tussen overheden, ondernemers en kennisinstellingen via Key Region Leiden. Dat maakt ons de ideale plek voor een pilot met de ROM-B. Zowel de overheden als de ondernemers hebben de wens uitgesproken om een ROM-B op te richten en werken daar samen hard aan. Als die ROM-B succesvol is, kunnen we het model uitbreiden naar andere delen van de regio Holland-Rijnland. Slagkracht en schaalbaarheid zijn daarbij belangrijke punten. Zo kunnen we als regio gezamenlijk de uitdagingen aanpakken waar we voor staan, want de economie stopt niet bij gemeentegrenzen. De Leidse regio ziet de kracht van samenwerking en neemt daarom graag het voortouw in de verkenning naar een ROM-B.”

Wat is nodig om de ROM-B succesvol te maken?

“De gemeenten en samenwerkingspartners zijn bereid flink te investeren om ruimte te creëren voor bedrijven. Alleen komen we er echter niet. Ook zal provinciale steun, en wellicht ook steun van het Rijk, nodig zijn om de benodigde financiële slagkracht te realiseren. Met die steun kunnen we een sterk instrument bouwen dat niet alleen onze regio ten goede komt, maar ook bijdraagt aan de bredere provinciale doelen. Denk bijvoorbeeld aan duurzame economische ontwikkeling, het creëren van meer banen in de regio en brede welvaart. De balans houden tussen wonen en werken is van groot belang. Samen kunnen we positieve impact maken.”

>> ‘Gemeenten zijn bereid om flink te investeren’

Wat zou u tot slot willen meegeven aan de provincie?

“Met de ROM-B maken we niet alleen de Leidse regio sterker, maar dragen we ook bij aan een duurzamere, innovatievere economie voor heel Zuid-Holland. De economie en brede welvaart in onze provincie staan al jaren onder druk. De provincie wil daarom het economisch presteren versterken en de brede welvaart verbeteren. Wij staan klaar om hier gezamenlijk de schouders onder te zetten en hiervoor een flinke inspanning te leveren. We hopen dat de provincie de kansen op waarde schat en zich actief opstelt voor een werkende aanpak. Voor de bedrijven, onze inwoners en toekomstige generaties.”

  • Lees ook dit interview met voorzitter Ondernemend Leiden, Willem-Jan Zirkzee:
  • Lees meer achtergronden op de projectpagina van de ROM-B.