Hoe ontwikkelt de economie in Regio Holland Rijnland zich? Waar groeit de werkgelegenheid? En hoe verhouden gemeenten in de regio zich tot elkaar? Dit wordt inzichtelijk met het economisch dashboard van Regio Holland Rijnland. Het dashboard bundelt actuele cijfers over onder andere werkgelegenheid, sectorontwikkeling, bedrijvigheid en de arbeidsmarkt. Daarmee biedt het een feitelijke basis om trends te volgen en beter inzicht te krijgen in onze regionale economie.
Twee niveaus
Het dashboard is opgebouwd op twee niveaus. Je kunt data bekijken voor de hele Regio Holland Rijnland en voor de afzonderlijke gemeenten. Daarnaast is het mogelijk om gemeenten met elkaar te vergelijken, zodat verschillen en ontwikkelingen in één oogopslag zichtbaar worden.
Het dashboard is bedoeld voor gemeenten, bestuurders, ondernemers, onderzoekers en andere geïnteresseerden die meer willen weten over de economische ontwikkeling van Regio Holland Rijnland. Door de data overzichtelijk en interactief te presenteren ontstaat een gedeeld beeld van waar we staan en waar kansen liggen. Zo helpt het economisch dashboard ons om ontwikkelingen beter te begrijpen én samen te werken aan een sterke en toekomstbestendige regionale economie.
Ruim een week na Prinsjesdag maken we samen met Thierry Aartsen (Minister van Werk en Participatie), Otto Raspe (hoofdeconoom bij RaboResearch) en Rob Postma (CEO van Airbus Defence and Space) de balans op. Welke politieke keuzes tekenen zich inmiddels af? Wat betekenen de kabinetsplannen voor ondernemers in de regio Rijnland? Tijdens deze ochtend vertalen we de Haagse plannen naar de praktijk en bespreken we de kansen, uitdagingen en gevolgen voor het regionale bedrijfsleven.
Laat je inspireren door nieuwe inzichten en breid je netwerk uit met ondernemers, bestuurders en andere regionale professionals. Het Miljoenenontbijt vormt dé inhoudelijke én verbindende start van het nieuwe ondernemersjaar. Georganiseerd door VNO-NCW Rijnland in samenwerking met Key Region Leiden en Rabobank. Zorg dat je erbij bent!
Programma
07:30 uur Inloop en ontbijtbuffet
08:00 uur Welkom en inhoudelijk programma
08:10 uur Otto Raspe, Hoofdeconoom RaboResearch
08:25 uur Thierry Aartsen, Minister van Werk en Participatie en
08:50 uur Rob Postma, CEO Airbus Defence and Space
09:30 uur Napraten met koffie
10.00 uur Einde bijeenkomst
Aanmelden voor deze bijeenkomst kan dan via onderstaande knop. We kijken uit naar je komst!
Goed nieuws voor ondernemers die de eerste voucherronde hebben gemist of verdere stappen willen zetten: op 19 oktober gaat de volgende voucherronde van start. Dit biedt opnieuw kansen om met financiële steun en begeleiding te investeren in digitalisering.
De voucher is bedoeld voor mkb-ondernemers uit Katwijk, Leiden, Leiderdorp, Voorschoten of Zoeterwoude* die hun bedrijf willen verbeteren met digitale oplossingen, bijvoorbeeld op het gebied van:
Digitale strategie
Digitale marketing
Automatisering
Digitale veiligheid
Inzet van nieuwe technologie zoals AI.
Je kiest zelf waarvoor je de voucher gebruikt, zolang de inzet aantoonbaar langdurig bijdraagt aan de digitalisering van je bedrijf.
* Ondernemers gevestigd op het Oegstgeester deel van het LBSP mogen ook aanvragen.
Hoogte van de voucher
De maximale hoogte van de voucher is afhankelijk van de omvang van je bedrijf:
Max. bedrag voucher
Eigen bijdrage bovenop voucher 1e voucher
Eigen bijdrage bovenop voucher
2e voucher
Zzp
€ 1.000
25%
50%
Tot 15 fte
€ 1.000
25%
50%
15 tot en met 29 fte
€ 2.500
25%
50%
30 tot en met 50 fte
€ 5.000
25%
50%
Bedrijven tot en met 50 medewerkers kunnen een voucher aanvragen. Voor zzp’ers is een beperkt aantal voucher beschikbaar. Lees meer over de voorwaarden op onze projectsite Digitaliseringwerkt.nl.
Bereid je aanvraag goed voor. Heb je vragen of wil je jouw kansen bespreken? Maken dan een afspraak met onze mkb-coach.
Voor nieuwe raadsleden ligt er een intensief inwerkprogramma klaar. Juist in die startfase is het van grote waarde om handvatten te krijgen voor het maken van afgewogen keuzes, het stellen van de juiste vragen en het gericht sturen op maatschappelijke effecten. Daarom organiseert Key Region Leiden samen met Leiden Kennisstad op woensdagavond 23 september een Werkconferentie Brede Welvaart die speciaal ontwikkeld is voor raadsleden. Een programma dat niet alleen helpt bij het begrijpen van het concept Brede Welvaart, maar vooral bij het toepassen ervan in de dagelijkse raadspraktijk. Nu én in de komende vier jaar.
Key Region Leiden en Leiden Kennisstad willen met dit aanbod bijdragen aan sterke, goed toegeruste raden die samenwerken aan de brede welvaart in de regio. Het is een vervolg op het eerder georganiseerde mini-symposium Brede Welvaart. Bekijk de terugblik met samenvatting en video.
Inzicht in Brede Welvaart als integraal afwegingskader voor beleid en besluitvorming
Concrete handvatten om collegevoorstellen scherper te beoordelen
Een gedeelde taal om het politieke debat te voeren over maatschappelijke opbrengsten
Directe toepasbaarheid bij strategische dossiers zoals wonen, mobiliteit, zorg, economie en leefomgeving
Sterk punt: kennis uit de regio
Het programma wordt verzorgd door dr. Christine Carabain, lector Brede Welvaart en dr. Robin Philips, senior onderzoeker bij het Kenniscentrum Toegepaste Brede Welvaart van Hogeschool Leiden. Zij combineren wetenschappelijke diepgang met een zeer praktische insteek. Eerder verzorgde Christine Carabain een vergelijkbaar programma voor de gemeente Apeldoorn, samen met Kim Putters, waar dit door raadsleden als zeer waardevol en concreet is ervaren.
Opzet van het programma
De bijeenkomst bestaat uit twee onderdelen:
Mini-college Brede Welvaart; een heldere en toegankelijke uitleg van het concept Brede Welvaart, rijk geïllustreerd met aansprekende voorbeelden uit de praktijk en toegespitst op de rol van raadsleden.
Interactieve workshop: Brede Welvaart in actie. Raadsleden gaan zelf aan de slag met Brede Welvaart aan de hand van een concrete, gemeentelijke casus (door de deelnemende gemeenten aangeleverd).
De focus ligt hierbij op:
sturen op maatschappelijke effecten
expliciete belangenafweging
de rol van de raad ten opzichte van college en organisatie
Regionaal organiseren = extra meerwaarde
Wij bieden dit programma regiobreed aan. Dit heeft als voordeel dat raadsleden elkaar leren kennen over gemeentegrenzen heen en kennis en ervaringen regionaal worden gedeeld.
Om ervoor te zorgen dat de nieuwe colleges en gemeenteraden van Katwijk, Leiden, Voorschoten en Zoeterwoude* straks een goed onderbouwd besluit kunnen nemen over de Ruimtelijke Ontwikkelmaatschappij Bedrijventerreinen (ROM-B), worden komende periode enkele concrete business cases uitgewerkt. Deze geven inzicht in wat een ROM-B kan betekenen, welke kosten daarbij horen en welke risico’s er zijn. Hiervoor wordt het team van Key Region Leiden voor 9 maanden uitgebreid met twee gebiedsontwikkelaars. Zij gaan ieder voor 16 uur met de business cases aan de slag.
Even voorstellen
Paul Tankink, senior gebiedsontwikkelaar van ROM-B
Paul Tankink wordt de senior gebiedsontwikkelaar van ROM-B. Hij heeft ruime ervaring in projectontwikkeling, gebiedsontwikkeling, commercieel vastgoed en vastgoedfondsen. Momenteel is hij vooral actief als gebiedsontwikkelaar van bedrijventerreinen, mediator en toezichthouder in zowel de publieke als private sector. Hij heeft een aantal commissariaten en toezichthoudende functies maar is met name actief betrokken bij bedrijfsverplaatsingsprocessen bij de ROM-D in de Drechtsteden. Eerder was hij werkzaam in de financiële vastgoedsector en directielid van diverse beursgenoteerde vastgoedfondsen.
Tankink: ‘Er is in Nederland een grote behoefte aan intensivering en verduurzaming van bestaande bedrijventerreinen en werklocaties. Aan deze vorm van gebiedsontwikkeling, die maatschappelijk én economisch enorm relevant is lever ik graag mijn bijdrage’.
De opdracht aan Paul richt zich op:
herontwikkeling en verdichting van bedrijventerreinen;
het ontwikkelen van haalbare business cases;
gesprekken met ondernemers, gemeenten en investeerders;
financiële en ruimtelijke analyses;
het creëren van draagvlak binnen publiek-private samenwerkingen.
Richard Boot, gebiedsontwikkelaar van ROM-B
Richard wordt de gebiedsontwikkelaar van ROM-B. Hij heeft ruime ervaring binnen het ruimtelijk economisch domein. Meer specifiek, strategie bepalen rond gebiedsontwikkelingen en bedrijfsverplaatsingsvraagstukken en deze vervolgens tot uitvoering brengen. Momenteel is hij actief als clustermanager Ruimtelijke Ontwikkeling bij de gemeente Alblasserdam en als projectmanager bij ROM-D, de 100% publieke uitvoeringsorganisatie van de Drechtsteden. Hij is met name nauw betrokken bij de herontwikkeling van het voormalig Nedstaalterrein en de daaraan gekoppelde, risicodragende bedrijfsverplaatsing. Ook de eerder gerealiseerde bedrijfsverplaatsing van Peute heeft Richard vanuit ROM-D en gemeente Alblasserdam begeleid van start tot finish. Vanuit zijn gemeentelijke rol is Richard trekker van de transformatie van de locatie Mercon-Kloos naar 275 woningen en diverse andere projecten. Eerder was hij werkzaam als strategisch adviseur en beleidsmedewerker ruimtelijke ordening bij de gemeenten Alblasserdam, Papendrecht en Zederik.
Richard: ‘Overheden kunnen voor de samenleving veel meer het verschil maken. Ik geeft hierbij de voorkeur aan slagvaardig en uitvoeringsgericht handelen in het hier en nu, boven het maken van nieuw beleid en nieuwe visies in de hoop dat die de toekomst veranderen. Door actief de handschoen op te pakken laat een overheid zien de opgave te herkennen en onderdeel van de oplossing te willen zijn. Hierbij is samenwerking de weg en vertrouwen de basis. Aan het versnellen van gebiedsontwikkeling en bedrijfsverplaatsing op regionaal niveau lever ik daarom graag mijn bijdrage.’
De opdracht van Richard richt zich op:
het uitwerken van business cases;
onderzoek naar herontwikkeling van bedrijventerreinen;
stakeholdermanagement;
analyses van kansen, risico’s en financiering;
samenwerking met gemeenten, ondernemers en adviseurs.
De gebiedsontwikkelaars werken nauw samen met Paul Vismans die als kwartiermaker ROM-B de besluitvorming bij de betrokken gemeenten begeleidt.
De business cases richten zich op bestaande en nieuwe locaties van bedrijventerreinen waar de markt onvoldoende in beweging komt, maar die wel belangrijk zijn voor de toekomst van deze gebieden. Denk aan meer banen, vergroening en verduurzaming en beter benutten van de terreinen. Met de gezamenlijke uitwerking krijgen de nieuwe colleges en gemeenteraden straks een duidelijk en compleet beeld van de haalbaarheid van de businesscases, zodat zij een goed geïnformeerd besluit kunnen nemen over de ROM-B.
Het project is een pilot van de RIA-agenda van Regio Holland Rijnland.
*Oegstgeest neemt niet deel aan deze overeenkomst, omdat er binnen die gemeente geen terreinen zijn waarop de businesscases betrekking hebben. Oegstgeest blijft wel betrokken bij de verdere verkenning van een ROM-B. De gemeente Leiderdorp heeft eerder besloten om voorlopig niet deel te nemen aan de ROM-B. Gemeente Noordwijk is partner op het onderdeel versterken kennisas en valt buiten de scope van dit project.
Wil je op de hoogte blijven: abonneer je dan op onze nieuwsbrief.
Lees meer over de achtergronden via een interview met Willem Jan Zirkzee, voorzitter Ondernemend Leiden en Jacco Knape, oud wethouder gemeente Katwijk.
Hoe groeit een idee uit tot een technologie met potentie om een hele industrie te veranderen? In de Key Region Leiden zien we dat steeds vaker gebeuren. Startups beginnen klein, zoeken hun weg, vallen en staan weer op en bouwen ondertussen aan oplossingen met wereldwijde impact.
We spraken hierover met Yordi Beelen, medeoprichter van Aefir Labs. Hij vertelt over zijn ondernemerschap, de weg van startup naar scale-up en de rol van het ecosysteem in die ontwikkeling.
In het kort
Aefir Labs werkt aan een van de grootste uitdagingen in de energietransitie: het betaalbaar maken van duurzame vliegtuigbrandstof (SAF).
Vanuit zijn achtergrond in de chemische technologie en zijn ervaring aan de TU Delft combineert Yordi zijn inhoudelijke kennis met ondernemerschap in PLNT Leiden, Centrum voor Innovatie en Ondernemerschap.
Met Aefir Labs (voorheen Nera Energy) gebruikt hij kunstmatige intelligentie om chemische processen slimmer en efficiënter te maken. Zo wil hij de productie van duurzame vliegtuigbrandstof versnellen en goedkoper maken. Daarmee draagt hij bij aan een schonere luchtvaart op wereldschaal!
Het begint met de vraag: welk probleem los ik op?
Voor Yordi begon het niet met een strak businessplan, maar met een fundamenteel probleem: hoe maak je duurzame vliegtuigbrandstof betaalbaar? “De technologie bestaat al,” vertelt hij. “Alleen is het nu zes tot acht keer zo duur als fossiele kerosine. Dan weet je: hier zit iets wat opgelost móet worden.” Toch voelt dat begin volgens hem allesbehalve als een onderneming. “Je hebt in het begin niet alle antwoorden. Je hebt eigenlijk vooral heel veel vragen. Dat is ook precies wat ondernemen interessant maakt: je bent continu aan het ontdekken.” Die eerste fase vraagt lef, maar ook relativeringsvermogen. “Veel mensen zien ondernemerschap als een groot risico. Maar in deze fase viel dat voor mij wel mee. Ik had geen huis, geen gezin, ik kon mijn huur betalen. Dan is het juist hét moment om het te proberen.”
De eerste realiteit: niet alles wat goed voelt, werkt
Zoals bij veel startups bleek het eerste idee niet het juiste. “We wilden in het begin compacte installaties bouwen waarmee luchthavens zelf hun brandstof konden maken,” zegt Yordi. “Dat idee had alles: impact, schaal, autonomie.” Maar toen kwam de realiteit. “We hebben dat helemaal doorgerekend. En toen bleek: dit gaat gewoon niet. De brandstof die uit deze fabrieken komt wordt onbetaalbaar.”
Dat moment, waarop een idee waar je in gelooft niet haalbaar blijkt, is volgens hem een van de zwaarste fases in ondernemerschap. “Je raakt gehecht aan zo’n plan. Dus loslaten is niet alleen rationeel, maar ook emotioneel. We hebben daar echt stevige discussies over gehad binnen het team.” Toch zit daar ook de kern van groei. “Uiteindelijk moet je eerlijk zijn. Wat is het echte probleem dat je oplost? Voor ons bleek dat niet het bouwen van fabrieken, maar het verbeteren van de chemie daarachter.”
Wat vaak onderschat wordt, is hoe grillig het pad van een startup is. “Van buiten lijkt het soms alsof bedrijven een duidelijk plan volgen,” zegt Yordi. “Maar in de praktijk ben je constant aan het bijsturen.”
Focus vinden: van idee naar richting
Na dit inzicht verschoof de focus volledig. “Wij zijn ons gaan richten op katalysatoren, de materialen die chemische reacties mogelijk maken. Als je die efficiënter maakt, heeft dat effect op de hele keten.” Wat hun aanpak bijzonder maakt, is de combinatie met AI. “We testen veel tegelijk, en gebruiken AI om te voorspellen wat werkt. Maar wat wij anders doen: we gebruiken juist ook alle experimenten die níét werken. In de wetenschap publiceert iedereen alleen successen. Maar als je wilt versnellen, moet je ook durven leren van alles wat mislukt.” Het principe, waarde halen uit wat eerst nutteloos lijkt, ziet hij breder terug in ondernemerschap. “Je faalt continu. Maar uiteindelijk zijn dat de momenten die je vooruitbrengen.”
Ondernemen is geen rechte lijn
Wat vaak onderschat wordt, is hoe grillig het pad van een startup is. “Van buiten lijkt het soms alsof bedrijven een duidelijk plan volgen,” zegt Yordi. “Maar in de praktijk ben je constant aan het bijsturen.” Die dynamiek vraagt om een specifieke mindset. “Je moet enerzijds ergens in geloven, maar tegelijkertijd flexibel blijven. Dat is soms een spanningsveld. Wanneer hou je vast, en wanneer laat je los?” Volgens hem helpt het om altijd terug te gaan naar de kern: “Wat is het probleem dat je oplost? Zolang je dat scherp hebt, kun je je strategie aanpassen zonder je richting te verliezen.”
Wat helpt om door te bouwen
In de groei van Aefir Labs ziet Yordi een aantal factoren die bepalend zijn. “Allereerst: focus. Je kunt niet alles tegelijk doen. Zeker in het begin moet je keuzes maken, en die ook durven te maken.” Daarnaast speelt een slimme groeistrategie een rol. “Wij werken met twee sporen: aan de ene kant doen we consultancy, zodat we inkomsten hebben en een netwerk opbouwen. Aan de andere kant investeren we in onze eigen technologie en IP.” Die aanpak zorgt voor balans. “Het geeft je ruimte. Je hoeft niet meteen afhankelijk te zijn van grote investeerders, maar kunt wel bouwen aan iets wat op termijn groot kan worden.”
Energie en motivatie: waarom je het doet
Wat hem persoonlijk drijft, zit niet alleen in de technologie. “Voor mij gaat het ook om impact. Je werkt aan iets wat echt verschil kan maken. Dat geeft energie.” Die motivatie is nodig, want de weg is lang en onzeker. “Er zijn genoeg momenten waarop het tegenzit. Dan helpt het als je weet waarom je het doet.” Hij benadrukt dat passie niet betekent dat alles makkelijk is. “Het werk dat we doen is betekenisvol. En dat maakt dat je doorgaat, ook als je nog niet weet waar het schip strandt.”
De volgende stap: van startup naar scale-up
De grootste uitdaging ligt volgens hem nog voor hen. “Een idee hebben is één ding. Maar het schalen ervan, dat is echt een andere fase.” Zeker in de chemische industrie is dat complex. “Je hebt te maken met hoge investeringen, regelgeving, en grote industriële partners. Zelfs een kleine pilot kost al snel miljoenen.” Wat is er nodig om die stap te maken? “Kapitaal natuurlijk, maar ook partners die bereid zijn om mee te bewegen. En timing, je moet op het juiste moment klaar zijn. Je bouwt vertrouwen op. Eerst met kleine projecten, daarna groter. Tot je op een punt komt dat je echt impact kunt maken.”
Het ecosysteem: waarom omgeving ertoe doet
Een belangrijk onderdeel van hun reis speelt zich af in de Key Region Leiden. “We zitten met ons kantoor bij PLNT,” vertelt Yordi. “Dat is niet omdat we per se in die sector zitten, maar omdat het een plek is waar je andere ondernemers ontmoet.” Die omgeving blijkt waardevol. “Je komt daar mensen tegen die met dezelfde dingen bezig zijn: financiering, IP, groei. Dat helpt enorm.” Tegelijkertijd ligt hun technische werk in Delft. “Daar hebben we de faciliteiten die we nodig hebben. Het mooie is dat die combinatie juist werkt.” Volgens hem is dat typerend voor de regio. “De regio is geen geïsoleerde plek, maar een netwerk. Leiden, Delft, Rotterdam. Alles hangt met elkaar samen.”
Crossovers: innovatie zit tussen sectoren
De toekomst van innovatie ziet hij vooral ontstaan op de grenzen tussen disciplines. “Wij zitten op het snijvlak van chemie en AI. Dat maakt het interessant, maar ook uitdagend.” Die combinatie vraagt om nieuw soort talent. “Je hebt mensen nodig die meerdere werelden begrijpen. Dat is niet makkelijk te vinden.” Juist daar ziet hij kansen in de Key Region Leiden. “Met universiteiten en het Bio Science Park heb je hier enorm veel kennis. De uitdaging is om die beter te verbinden.” Volgens hem ligt daar een sleutel voor de toekomst. “De grootste innovaties ontstaan niet binnen één sector, maar ertussen.”
Talent: bouwen aan een team
Een van de grootste bottlenecks in hun groei is het vinden van de juiste mensen. “Je zoekt geen standaardprofielen. Je zoekt mensen die nieuwsgierig zijn en bereid zijn om buiten hun vakgebied te kijken.” Hij ziet het team als fundament voor alles wat komt. “Technologie kun je ontwikkelen, maar een goed team is wat het verschil maakt.” Daarbij speelt de regio opnieuw een rol. “Het talent is er. Maar je moet het weten te vinden en te verbinden.”
Blik vooruit: van idee naar concreet bouwen
Als hij vooruitkijkt, denkt Yordi niet alleen in termen van groei, maar in termen van impact. “Binnen een paar jaar willen we partijen helpen om hun processen te verduurzamen. Dat is een concrete stap.” Maar daarachter zit een grotere ambitie. “Stiekem lijkt het me geweldig om ooit een eigen fabriek te bouwen. Dat is echt een moonshot. Van een berekening naar iets fysieks dat echt draait, dat lijkt me fantastisch.”
From sparks to impact
Wat dit verhaal laat zien, is hoe iets kleins kan uitgroeien tot iets groots. Een idee dat niet werkt, leidt tot een nieuw inzicht. Een experiment dat mislukt, versnelt de volgende stap. Een ontmoeting in een ecosysteem opent een nieuwe deur. “Je begint klein,” zegt Yordi. “Maar als je met veel motivatie, kennis en inzichten de juiste stappen zet, kan het snel groeien.”
Dit is het tweede interview in de reeks From sparks to impact, waarin innovatieve ondernemers uit de Key Region Leiden aan het woord komen. De interviews komen tot stand in samenwerking met PLNT Leiden. Lees ook het interview met QuantaMap.
Tijdens het zomerevent van Key Region Leiden kregen partners en betrokkenen een informatieve presentatie van Otto Raspe, hoofdonderzoeker bij RaboResearch, over economische groei en brede welvaart in de regio Leiden en de Duin- en Bollenstreek. De boodschap was helder: iedere regio kent een eigen dynamiek. Regionaal samenwerken is daarbij essentieel om kansen te verzilveren.
De presentatie liet zien dat de verschillen in economische groei en welvaart binnen Nederland groot zijn. Wat werkt in Brainport Eindhoven, werkt niet automatisch in de Key Region Leiden. Elke regio heeft zijn eigen kwaliteiten, uitdagingen en ontwikkelpaden. Voor onze regio draait het volgens Raspe om het vinden van de juiste balans tussen drie opgaven: concurrentiekracht, weerbaarheid en brede welvaart.
‘Groei wordt bepaald door het regionale ecosysteem. Hoe beter dit functioneert, hoe meer kansen voor groei kunnen worden benut.’
Potentie aanwezig
Door geopolitieke spanningen en een onzekere internationale economische omgeving heeft RaboResearch de groeiverwachting voor Nederland neerwaarts bijgesteld naar 1,2% in 2026 en 1,1% in 2027. Daarmee groeit de economie nog wel, maar minder hard dan wenselijk. Op de langere termijn hangt economische groei vooral samen met twee factoren: de inzet van arbeid en de groei van de arbeidsproductiviteit. Vrijwel alle sectoren zullen de afzwakkende groei voelen. Vooral industrie, vervoer en bouw staan onder druk. Voor de regio Leiden en de Duin- en Bollenstreek wordt een economische groei van tussen de 0,0 en 0,5 procent verwacht. Daarmee blijft de regio achter bij het landelijke gemiddelde. Dat betekent niet dat het economisch fundament zwak is. Integendeel. Op onderdelen presteert de regio bovengemiddeld en is het verdienvermogen sterk, zoals op het Leiden Bio Science Park. Tegelijkertijd temperen andere factoren de groei. Hoe kunnen we het perspectief verbeteren? Volgens Raspe ligt de sleutel in een goed functionerend regionaal ecosysteem waarin bedrijven, kennisinstellingen en overheden elkaar versterken.
‘Investeer in de drivers van productiviteitsgroei.’
Volledige bloei
Wat kunnen we verder leren van andere regio’s? Waarom groeien regio’s als Eindhoven en Amsterdam bijvoorbeeld sneller? Volgens Raspe zijn daar de voordelen van agglomeratie sterk aanwezig. Kennis verspreidt zich dan gemakkelijker tussen bedrijven en instellingen, de arbeidsmarkt is omvangrijker, gespecialiseerde diensten zijn dichtbij en bedrijven profiteren vaker van samenwerking binnen sterke waardenketens. Juist deze lokale omstandigheden blijken belangrijke aanjagers van productiviteit en groei. Voor onze regio ligt daar ook een uitdaging. De Key Region Leiden profiteert van de nabijheid van de economische motoren Amsterdam en Den Haag, maar staat tegelijkertijd in hun schaduw. Het onderzoek laat zien dat onze regio een gemiddelde arbeidsproductiviteit kent, terwijl de productiviteitsgroei achterblijft. Als we dit verbeteren komen er meer kansen voor economische ontwikkeling.
‘Leer ook van regio’s in het buitenland die op de Key Region Leiden lijken. Kopenhagen is een goed voorbeeld.’
RaboResearch wijst verder op een aantal succesfactoren: werk aan een gezamenlijke langetermijnvisie, maak strategische keuzes in economische ontwikkeling, zorg voor goede bereikbaarheid, investeer in kennis en innovatie, werk aan sterke clusters en zorg voor een nadrukkelijke focus op brede welvaart.
Hoge score op brede welvaart
Tegenover de bescheiden economische groei staat een sterke positie op brede welvaart. Uit het onderzoek blijkt dat de regio Leiden en de Duin- en Bollenstreek hoger scoort dan veel andere regio’s in Nederland en Zuid-Holland. De regio profiteert van haar positie tussen de Metropoolregio Amsterdam en de Metropoolregio Rotterdam Den Haag. De goede score hangt samen met factoren als baanzekerheid, inkomen, gezondheid, sociale contacten en veiligheid. Tegelijkertijd blijven er aandachtspunten. Op thema’s als huisvesting, milieu en maatschappelijke betrokkenheid liggen er nog uitdagingen. Juist daar liggen volgens Raspe kansen om de brede welvaart verder te versterken. De hoofdboodschap daarbij is simpel: een hoge score vandaag biedt geen garantie voor morgen. Ook in onze regio is voortdurende aandacht nodig om de kwaliteit van leven op peil te houden.
‘De Key Region Leiden profiteert als tussenland van de twee grote economische regio’s. De Brede Welvaart is hier hoog.’
Borrowed size
Een andere les uit het onderzoek is het principe van borrowed size: benut de kracht van nabijgelegen stedelijke regio’s. De Leidse regio kent een grote uitgaande pendel. Per saldo werken ongeveer 33.000 inwoners buiten de regio. Veel inwoners profiteren daarmee van de werkgelegenheid die elders in de Randstad aanwezig is. Tegelijkertijd roept dat de vraag op hoe talent en kennis meer aan de eigen regio kan worden verbonden. Een betere aansluiting tussen onderwijs, arbeidsmarkt en de economische specialisaties van de regio kan daarbij helpen.
‘Benut de kracht van nabijgelegen stedelijke regio’s.
Welke stap is nu van belang?
Wat is volgens Raspe nodig om verdere vooruitgang te boeken? Allereerst een gezamenlijke visie. Regio’s die succesvol zijn, durven groot te denken, werken samen en bouwen voort op wat hen onderscheidend maakt. Juist vanuit zo’n gedeelde ambitie ontstaat de slagkracht om economische en maatschappelijke uitdagingen aan te pakken.
Om tot die visie te komen, benadrukt Raspe het belang van regionale samenwerking tussen ondernemers, overheid, onderwijs en onderzoek. Deze zogeheten triple-helixbenadering zorgt ervoor dat partijen gezamenlijk bepalen welke kansen er liggen en hoe zij daaraan kunnen bijdragen. Als voorbeeld noemt hij ondernemerstafels, waar verschillende partijen elkaar vinden rond gedeelde opgaven en kansen.
De presentatie maakte daarmee opnieuw duidelijk dat Key Region Leiden precies die verbindende rol kan vervullen. De samenwerking tussen ondernemers, onderwijsinstellingen en overheden staat inmiddels stevig. Met de drie programmalijnen Versterken Innovatieregio, Toekomstbestendig Ondernemen en Ruimte & Randvoorwaarden sluit de agenda goed aan op de aanbevelingen uit het onderzoek. De basis is gelegd; nu is het tijd om de gezamenlijke ambities verder om te zetten in actie.
Economisch dashboard van Regio Holland Rijnland
Naast de landelijke cijfers presenteerde Ellen Dijkstra, onderzoeker en data-analist van de gemeente Leiden, tijdens de middag het economisch dashboard van Regio Holland Rijnland. Dit biedt inzicht in de economische ontwikkeling van onze regio. Met actuele cijfers over onder meer werkgelegenheid, bedrijvigheid, sectorontwikkeling en de arbeidsmarkt brengt het dashboard trends en ontwikkelingen overzichtelijk in beeld. Gebruikers kunnen zowel de regio als geheel als de afzonderlijke gemeenten bekijken en eenvoudig met elkaar vergelijken. Zo ondersteunt het dashboard gemeenten, bestuurders, ondernemers, onderzoekers en andere geïnteresseerden bij het maken van onderbouwde keuzes en het versterken van een toekomstbestendige regionale economie.
Tijdens ons Zomerevent, ter ere van het 1-jarig bestaan van Key Region Leiden, namen we afscheid van een aantal betrokken wethouders. Met een oprecht dankjewel ontvingen zij uit handen van directeur Leonie Hussaarts een bloeiend eco-systeem, verwijzend naar het netwerk dat zij zo goed hebben helpen opbouwen.
We danken ieder hartelijk voor hun visie, lef en enthousiasme.
Jacco Knape was maar liefst 8 jaar nauw betrokken vanuit de gemeente Katwijk bij de economische samenwerking in de regio en heeft de doorontwikkeling naar Key Region Leiden een enorme impuls gegeven!
Paul Olthof; vanuit een kleine gemeente goed in groots denken, met het belang van ondernemerschap altijd scherp in het vizier.
Herman Romeijn; verbinder en betrokken bestuurder bij met name digitalisering voor het mkb.
Pieter Varekamp; gepassioneerd betrokken bij het stimuleren van innovatie in de regio voor het verbeteren van ons verdienvermogen. Varekamp blijft wethouder, maar met een andere portefeuille.
We kijken ernaar uit om (weer) samen te gaan werken met de nieuwe wethouders: Wouter Jan Vroegindeweij van gemeente Katwijk, Freddy Blommers van gemeente Leiderdorp, Elfred Bus van gemeente Oegstgeest, Angelique Beekhuizen van gemeente Zoeterwoude, Esther Mieremet van gemeente Voorschoten en Pim van Strien van gemeente Noordwijk. Ook Leiden zal binnenkort de nieuwe wethouder bekendmaken.
We sloten de middag af op het dakterras van PLNT Leiden, ons nieuwe onderkomen aan de Langegracht 70 in Leiden, waar we onlangs als kantoor naartoe zijn verhuisd. Wil je ons volgen? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief.
Economische groei en brede welvaart
Partners en betrokkenen kregen tijdens de middag ook een informatieve presentatie van Otto Raspe, hoofdeconoom bij RaboResearch, over economische groei en brede welvaart in de regio Leiden en de Duin- en Bollenstreek.
De boodschap was helder: iedere regio kent een eigen dynamiek. Regionaal samenwerken is daarbij essentieel om kansen te verzilveren.
De presentatie maakte daarmee opnieuw duidelijk dat Key Region Leiden precies die verbindende rol kan vervullen. De samenwerking tussen ondernemers, onderwijsinstellingen en overheden staat inmiddels stevig.
sluit onze agenda goed aan op de aanbevelingen uit het onderzoek. De basis is gelegd; nu is het tijd om de gezamenlijke ambities verder om te zetten in actie.
Stichting Key Region Leiden versterkt het regionale kennis- en innovatie-ecosysteem en draagt zo bij aan de brede welvaart. Als onafhankelijke aanjager creëren we de juiste randvoorwaarden, ondersteunen we zowel het brede MKB als de kennisclusters met gerichte programma’s, en versnellen we innovatie via slimme crossovers en samenwerkingen. We vertegenwoordigen de regio aan relevante tafels en zijn gesprekspartner met mandaat voor overheden en bedrijven.
Onderzoek, onderwijs en innovatie zijn in onze regio volop aanwezig. Toch weten deze werelden elkaar nog niet altijd vanzelfsprekend te vinden. Om daar verandering in te brengen, organiseerden Key Region Leiden en Heineken een eerste gezamenlijke werksessie. Het doel: vanuit concrete vragen uit de praktijk onderzoeken hoe overheid, onderwijs en ondernemers elkaar beter kunnen versterken.
Tijdens de bijeenkomst stonden drie thema’s centraal: onbemande systemen, onderwijs en vakpersoneel van de toekomst en een gezamenlijke researchagenda. In verschillende werksessies brachten deelnemers bestaande initiatieven, gezamenlijke ambities en nieuwe kansen voor samenwerking in kaart.
Technologie krijgt pas waarde in de praktijk
De regio beschikt over veel kennis op het gebied van onder meer digital twins, robotica en autonome systemen. De uitdaging is niet zozeer de technologie zelf, maar hoe bedrijven sneller toegang krijgen tot testomgevingen, expertise en samenwerkingspartners. De vervolgstap is inmiddels gezet: Heineken en Unmanned Valley onderzoeken gezamenlijk waar verdere samenwerking mogelijk is.
Blijven leren als sleutel voor de arbeidsmarkt
Ook de arbeidsmarkt kwam uitgebreid aan bod. De deelnemers waren het erover eens dat de oplossing voor personeelstekorten verder gaat dan alleen meer instroom. Organisaties moeten zich ontwikkelen tot plekken waar medewerkers zich continu blijven ontwikkelen. mboRijnland en Heineken gaan de komende periode verder verkennen hoe opleidingen en praktijkvragen beter op elkaar kunnen aansluiten en hoe de instroom richting technische en innovatieve beroepen kan worden versterkt.
Samen werken aan regionale opgaven
De sessie onderstreepte ook het belang van een gezamenlijke regionale researchagenda. Door maatschappelijke vraagstukken centraal te stellen (zoals gezondheid en brede welvaart) kunnen bedrijven, onderwijs en overheid hun kennis beter bundelen en sneller tot impact komen.
Daarom organiseert Key Region Leiden binnenkort een vervolgbijeenkomst met onder meer Universiteit Leiden, Hogeschool Leiden, mboRijnland en regionale bedrijven. Doel: gezamenlijk een concreet vraagstuk kiezen en daar direct mee aan de slag gaan.
De bijeenkomst bij Heineken liet zien dat de ingrediënten voor een sterk innovatie-ecosysteem in de regio volop aanwezig zijn. Met de vervolgstappen zetten we dit om naar concrete resultaten. Wil je op de hoogte blijven? Abonneer je dan op onze nieuwsbrief.
Deze zomer kijken miljoenen mensen naar het WK voetbal. We leven mee met een team waarvan we de meeste spelers niet persoonlijk kennen. Toch zeggen we: wij winnen, wij verliezen, wij gaan door. Waarom eigenlijk?
Omdat mensen ergens bij willen horen. Omdat we loyaal zijn aan iets dat groter is dan onszelf.
Die gedachte brengt me bij ondernemerschap. Want voor wie juich jij eigenlijk?
Voor je eigen bedrijf, natuurlijk. Daar gaat je tijd, energie en vaak ook je nachtrust naartoe. Maar stopt het daar? Of juich je ook voor de ondernemer naast je op het bedrijventerrein? Voor de leverancier die altijd meedenkt? Voor de winkelier om de hoek? Voor de regio waarin je onderneemt?
Loyaliteit wordt vaak gezien als iets wat je ontvangt. Een klant die blijft. Een medewerker die niet vertrekt. Een partner die trouw blijft samenwerken.
Maar echte loyaliteit begint meestal anders.
Met geven.
Met investeren in relaties zonder direct uit te rekenen wat het oplevert. Met elkaar iets gunnen. Met een introductie, een advies of een helpende hand op het moment dat niemand erom vraagt.
Dat lijkt misschien niet efficiënt. Tot het spannend wordt. Want dan ontdek je wat een relatie werkelijk waard is. Wanneer een opdracht tegenvalt. Wanneer de markt onder druk staat. Wanneer iemand een fout maakt. Dan blijkt of loyaliteit een strategie was of een overtuiging.
Juist dan zie je vaak het mooiste van ondernemerschap. Ondernemers die elkaar helpen. Kennis delen. Samen optrekken. Niet omdat het moet, maar omdat ze begrijpen dat een sterk netwerk begint bij sterke onderlinge relaties.
Dus als je deze zomer naar een wedstrijd kijkt en jezelf hoort zeggen: wij staan voor, vraag je dan eens af: wie is dat ‘wij’ in jouw onderneming? Want de kwaliteit van dat antwoord bepaalt misschien wel de kracht van je bedrijf.
Deze column verscheen in de zomer-editie van Into Business. Lees ook de vorige column:
Om de beste ervaringen te bieden, gebruiken we technologieën zoals cookies om apparaatgegevens op te slaan en/of te openen. Door hiermee in te stemmen, kunnen we gegevens verwerken zoals browsegedrag of unieke ID's op deze site. Geen toestemming geven of toestemming intrekken kan bepaalde functies en mogelijkheden nadelig beïnvloeden.
Functioneel
Altijd actief
Om de beste ervaringen te bieden, gebruiken we technologieën zoals cookies om apparaatgegevens op te slaan en/of te openen. Door hiermee in te stemmen, kunnen we gegevens verwerken zoals browsegedrag of unieke ID's op deze site. Geen toestemming geven of toestemming intrekken kan bepaalde functies en mogelijkheden nadelig beïnvloeden.
Voorkeuren
De technische opslag of toegang die uitsluitend wordt gebruikt voor statistische doeleinden.
Statistieken
De technische opslag of toegang die uitsluitend wordt gebruikt voor statistische doeleinden.De technische opslag of toegang die uitsluitend wordt gebruikt voor statistische doeleinden.
Marketing
De technische opslag of toegang is vereist om gebruikersprofielen aan te maken voor het verzenden van advertenties of om de gebruiker te volgen op een website of over meerdere websites voor vergelijkbare marketingdoeleinden.
